२०८२ चैत्र २५, बुधबार

जिं म्हस्यूम्ह किरण

राजेन्द्र स्थापित | चौलाथ्व षष्ठी ११४६, चैत्र १० मंगलवाः

सुरेशयात बि. सं. २०३४ पाखे म्हस्यूगु खः । उबलय् गणबहासं च्वंगु स्कूल नेपाल आदर्शय् प्यंगू तगिमय् ब्वनाच्वंगु । जिम्ह तःधिकःम्ह किजा निर्मल व सुरेश छगू हे क्लासय् । अपिं छगू हे क्लासयापिं जक मखु, अतिकं स्याःन्याःपिं पासापिं । लिपा सुरेश न्हिथं धैथें जिमिगु छेँय् वयेगु यात । गुबलें गुबलें ला न्हिच्छि हे च्वना वनीगु । न्ह्याबलें छेँय् वयाच्वनीम्ह जुगुलिं वयात जिमि छेँजः भ्वछिस्यां म्हस्यू । तसकं सोझाम्ह, मछाःम्ह व ख्वाः नं बांलाम्ह जूगुलिं जुइ जिमि मांया व वैगु साप यः । जिमि केहें नं चंचंधयाः ‘किरण दाइ’ ‘किरण दाइ’ धकाः नतू जुइगु । उबलय् जिमिसं वयात म्हस्यूगु हे किरण धकाः खः । किरण वयागु छेँजःपिंसं सस्तीगु नां खः ।
२०३६ सालया बिद्यार्थी आन्दोलनया झ्वलय् नेवाःतय्सं नं भाषा जातिया समानताया सः थ्वयेकेमाः धइगु तातुनाः जिमिसं न्हू पुचः नीस्वना । ज्याकू जिगु हे छेँ तया । मंकाः खलः नीस्वनेगु निंतिं जुयाच्वंगु प्रत्येक मुनाय् ब्वतिकया । भिंद्यः त्वाःयापिंसं नेवाः भाषा, साहित्य अध्ययन यायेमा धकाः नेवाः सफूत मुंकेगु ज्या न्ह्याका । भोताहितिइ नाति दाइयाथासं सफूत न्याना हया । त्वालय् च्वंपिके दुगु सफूत न मुंका । तन्न हे सफू मुन । बच्छि जिगु क्वथाय् व बच्छि छेरिइ तयाः चिकिचाधंगु ब्वनेकू चायेका । सुरेशया न्हापानिसें नेवाः भाय्, साहित्यय् नुगः  क्वसाः । 
स्कूलय् ब्वना च्वंच्वं चिनाखं च्वयेगु यात । नेपाल आदर्शय् उबलय् समयोग आचाःजु, आनन्दमुनी वज्राचार्य, सुरेश स्थापितपिं जानाः बुलुमि पिकायेगु शुरु यात । जिं स्यूकथं सुरेश उगु पत्रिका पिकायेगु ज्याय् संलग्न थ्यंक मजू तर उकिं प्राभावित जुयाः चिनाखं च्वयेगु धाःसा सुरुयात । छेँय् वइबलय् जिके दुगु सफूत ब्वनेत छेँय् यंकेगु यात । निगू स्वंगू यंकीगु, वइबलय् लित ज्वना वइगु हाकनं मेगु सफूत यंकीगु । लिपा सुरेशं ब्यक्तिगत रुपं जितः नं अले छगू अन्तर्वार्ताय् तकं थःत नेपालभाषाय् च्वसा न्ह्याकेगु प्रेरणा गनं वल धैगु न्ह्यसःया लिसः बीगु झ्वलय् थ्व प्रसंग न्ह्यथंगु दु । 
सुरेशया छेँया अवस्था उलि बांलाः मजू । वया मामं झोछेँ च्यापसः चले यानाच्वंगु । सुरेशं नं छेँयात ग्वाहालि जुइकथं मचांनिसें ज्या शुरु यात । जिं स्यूकथं न्हापां ओमबहाःयागु हे छगू प्रेसय् ज्या याःगु खः । २०४४ सालपाखे अशोक श्रेष्ठं बिश्वभूमि न्हिपौ पिकायेगु शुरु यात । उगु न्हिपौया न्हापांगु ल्याखंनिसें अशोकयात जि व बिजय स्यस्यः नं ग्वाहालि याना । बिश्वभूमि थायमदुया इनाप प्रेसं पिदनीगु । सुरेश उबलय् आखः कम्पोज याइगु । बिश्वभूमिया मू रिपोर्टर सुजीव वज्राचार्य । सुजीवया बानी, याकःचा गनं मवनीगु । न्ह्याथासं सुरेशयात पासा यंकीगु । अशोकं तःक्वःमछि वयात अथे मयायेत धाल । छाय् कि सुरेशया अनुपस्थितिं प्रेसया ज्याय् हन्ता जुइगु जुल । सुरेशयात नं जिमिसं तःक्वःमछि गना तर इपिं निम्ह थुलि मिले जू कि इमिगु ‘हस’ गुबलें पुमवनीगु । न्ह्याथासं नापनापं जुइगु ।
अमिगु पहचहयात कयाः प्रेसय् तःक्वःमछि ख्याःखं न जुइगु ( न्ह्याबलें कलाः भाःत थें ल्युल्यु न्ह्यःन्ह्यः जुयाच्वनीपिं छिमिगु ब्याहा याना बीमाल का धकाः । थथे ख्याः यायेगुलिइ मल्ल दाइ मेपिंस्वयां छपलाः न्ह्यःने लाइगु । थ्वहे झ्वलय् ४६ सालया आन्दोलनया झ्वलय् नजरबन्दय् लानाः बीर अस्पतालय् वासः याकाच्वंम्ह नेपाली कांग्रेसया सर्वाेच्च नेता व जनआन्दोलनया कमाण्डर गनेशमान सिंहयात नक्कली डाक्टर जुयाः, डाक्टरया एप्रोन फिनाः नाप लायेगु दुस्साहस तकं याःगु खः सुजीव व सुरेशं । थ्व प्रसंग यक्वस्यां न्ह्यथने धुंकूगु दु । सुरेशं सुजीव नाप जानाः स्थलगत रिपोर्टिङ याःवनीगु, लिहाँ वयाः रिपोर्टिङ याना वयाकथं बुखं च्वइगु अले उगु बुखं सम्पादित जुइधुंकाः प्रेसय् क्वहां वनाः हाकनं कम्पोज नं याइगु । धात्थें मिहेनती खः धकाः जिपिं हालाच्वनेगु ।
म्वातले कुंखिनेगु अले मदयधुंकाः गुणगान यायेगु झीगु बानि । सुरेशयागु बांलाःगु धाये वा बामलाःगु बानि धाये, सुयातं म्हाः मधाइगु, न्ह्यम्हस्यां न्ह्याग्गु ज्या ब्वःसां म्हाः, मज्यू, यायेमखु मधाइगु । उकिसनं सुजीवं धालकि ला झं खं हे मन्त । वयात गुबसं वं म्हाः धाये मछाः । ग्रहलं क्वत्यः जुइमाः धकाः जिपिं खं ल्हानाच्वनेगु । तर, छगू सत्य खँ वयागु थ्व हे बानिं वयात पत्रकार दयेकल, थुकी शंका मदु । सुरेशं जितः इलय् ब्यलय् धायेगु याः, जितः पत्रकारिताय् न्ह्यचिइकूम्ह अशोक दाइ हे खः । सुरेशं थ्व खँय् अशोक श्रेष्ठयात सुभाय् बीगुलि गुबले कन्जुस्याइ मयाः । लिपाः सुरेशं कलेजय् पत्रकारिता बिषय कयाः हे ब्वन । थुकिं वयात थ्व ख्यलय् पोख्त दयेकल । खतुं, एसएलसी लिपा न्हापां त्रिचन्द्र कलेजय् साइन्स ब्वंवंगु खः । तर ब्वनेगु नापनापं ज्या नं मयासे मगाःगु वयागु बाध्यतां वयात साइन्स ब्वनेगु चूमलात । वयागु दच्छि ई सितिं जक वन ।
नेपाल भाषाया पत्रकारिताय् सुरेशयागु योगदानया खँ ल्हानाः साध्य मजू । थ्वहे झ्वलय् २०५१ सालय् जिमिसं जनआस्था वाःपौ पिकायेगु शुरु याना । थुकी छगू स्तम्भ दु ‘शहरभित्र’ । थ्व स्तम्भ दृष्टी वाःपौ कन्टिन्युटी खः । राजनीतिक गतिविधियात ब्यंग्य यायेगु थ्व स्तम्भया आजु खः । दृष्टिइ थ्व स्तम्भ कवि स्यामलं च्वैगु खः । अथे जुयाः जिमिसं जनआस्था पिकायेधुंकाः नं न्हापांगु ल्याखय् थ्व स्तम्भ वयात हे च्वका । तर मेगु ल्याःनिसें सुरेशयात च्वके बिया । सुरेशं थ्व स्तम्भ थः मदये न्ह्यःतक मदिक्क च्वयावन अथे धइगु ३१ दँ तक । सु नं छम्हेस्यां छगू स्तम्भ मदिक्क थुलिमछि दँतक च्वयेगु अःपूगु ज्या पक्काय् मखु । भाषा आयोगया दुजः जुइधुंकाः  सुरेशया नामं च्वये मछिन धाःगुलिं लिपा नां हीके बियागु खः । लिपा वहे स्तम्भ सुरेशं सिंहराजया नामं च्वयेगु याःगु खः । 
कविता सुरेशया हिनुहिनुलय् बाः वनाच्वंगु दइ । स्कूलय् ब्वंसांनिसें च्वः । न्हापांगु कविता छुकी गुबलय् पिदन धाये मफुत । जि दृष्टी पत्रिकाय् वनेधुंकाः नेपालभाषाया कवितात गुलि च्वन्ह्याः  धइगु नेवाः पिनेयापिंसं नं सीमा धइगु तातुनाः जिं निपु कविता खँय् भासं अनुबाद यानाः दृष्टी पत्रिकाय् छापे यानागु दु । निपुमध्ये छपु पूर्ण बैद्ययागु खःसा मेगु सुरेशयागु खः । अनुबादया भाषा मिले यायेगु ज्या कबि श्यामलं यानाब्युगु खः । सुरेश छम्ह बहुप्रतिभाशाली मनू खः । कबि खः, साहित्यकार, पत्रकार, भाषा अनुरागी, अभियन्ता, सकतां खः । पत्रकारिताया नापनापं थीथी नेपालभाषाया जुइमाः वा गैरनेपालभाषाया पत्रपत्रिकाय् भाषा, संस्कृति, समसामयिक च्वसूत, ब्यंग्य व प्रहसन च्वयेगुली वयाः मन क्वसाः । येँ महानगरपालिकाय् नं थ्यमथ्यं ५ दँ नापं ज्या यानागु अनुभव दु । भाषा आयोगया दुजः जुइधुंकाः जक हे खः, नापलायेगु ज्या भचा म्हो जूगु । नत्र, नां काये मातलें छेँय् थ्यंकः वैम्ह खः सुरेश । 
आः ला सःतूसां वइमखुत सुरेश र किरण । मत्यवं मदुम्ह वयागु अभाव झीसँ भाषा, साहित्य, संस्कृति, पत्रकारिता, लेखन कलाय् ताः ईतक वाःचायेके मालितिनि ।