२०७८ मङ्सिर २२, बुधबार

बुंगय् मनकामना व भैरःद्यःया जात्रा

प्रेम मान डंगोल | कौलागा द्धितीया ११४१, कार्तिक ५ शुक्रवाः

दँय्दसँ मोहनिया इलय् नवमी, दशमी व एकादशी स्वन्हुतक बुंगय् मनकामना व हयग्रीव भैरद्यःया जात्रा याइ । जुजु नरेन्द्रदेवया इलय् नेपालय् झिंनिंदँतक वा मवयाः अनिकाल जूबलय येँया तेबहाःया तान्त्रिक वन्धुदत्तया सल्लाह कथं जुजु नरेन्द्रदेव, तान्त्रिक बन्धुदत्त यलया ललित ज्यापु (रथचक्र) कामरूप कामाख्या आसामय वनाः अति कष्ट यानाः करुणामय मच्छिन्द्रनाथयात नेपाल हय्त ताःलाइ । व करुणामययात बुंगमतिइ हे तय्त हयग्रीव भैरःद्यः या तःधंगु भूमिका दुगु जनविश्वास दु । बुंगय् करुणामण दुगु बहाःया दक्षिण कुंचाय् नितजाःया हयग्रीव भैरःद्यःया देगः दु । उगु देगः नेपाल सम्वत ७७० इ निर्माण याःगु खः धाइ । भैरःद्यःया देगःया उत्तरपाखे गल्लीइ दुने हयग्रीव भैरःद्यःया तिरि मय्जु मनकामना देवीया देगः दु ।
 
छगू आख्यान कथं छकः बुंगय् हयग्रीव भैरःद्यःया गोरखाय् चाःह्यू वंगु जुयाच्वन । उगु इलय् भैरःद्यवं मनकामना देवीयात खंकाः यय्कल खनी । मनकामना देवीं नं भैरःद्यःयात यय्कल हं । थथे निम्हेसियां यय्कूगुलिं मतिना जुयाः इहिपाः यानाः च्वन हं । हयग्रीव भैरःद्य नं मनकामनाया थःछेँय् तुं च्वनाच्वन हं । छुं दिं लिपा छन्हु मनकामना तं म्वय्काः छेँ त्वःताःवन खनी । मनकामना देवी थथे तं म्वय्काः वंबलय् आःयागु गोरखाया मनकामना देगः दुगु थासय् थ्यंकाः बासं च्वन खनी । मनकामनायात मामां वंम्ह हयग्रीव भैरःद्यवं खंकाः सम्झे बुझे यानाः थः नापं ब्वनाहइ ।
 
छन्हु हयग्रीव भैरःद्यवं मनकामना देवी निम्ह तिपु बुंगय् करुणामयया जात्रा स्वय्त वइ । हयग्रीव भैरःद्यवं थथे बुंगद्यःया जात्रा स्वकेत मनकामनायात हःबलय् निम्ह तिपुं ज्यापु व ज्यापुनीया भेष कयाः वःगु जुयाच्वन । जात्राया हुलमुलय् च्वनाः उमिसं जात्रा स्वयाच्वंबलय् सुनां नं म्हसीकेमफुत । तर बुंगया छम्ह तान्त्रिकं धाःसा उमित खंका शंका यानाः स्वयाच्वंगु जुयाच्वन । अन हयग्रीव भैरःद्य व मनकामना देव भासं खँ ल्हानाच्वंगु व तान्त्रिकं ताय्कल । थुपिं साधारण मनू ला ख हे मखु, पक्का नं थुपि द्यः हे जुइमाः धइथें तान्त्रिकं ताय्कल । अले तान्त्रिकं थःगु तन्त्र विद्या छ्यलाः मनकामना व हयग्रीव भैरःद्यःयात थःगु वशय् काल । तान्त्रिकया वशय् लाय्धुंकाः मनकामना देवीं थःगु म्हसीका बिया खँ ल्हात । अले ला छु मालं, तान्त्रिक झन उत्तेजित जुयाः त्वःतेगु खँ हे मल्हात । ‘मनकामना देवी हे झीगु गामय् थ्यंकः वय्धुंकूगु दु, आः गनं वंकेबीगु ? जिमिसं थन हे देगः दय्काः छःपिन्त पलिस्था यानातय्’ तान्त्रिकं धाल ।
 
मनकामना देवीं लिसः बिल,Þ “हे तान्त्रिक, जि छंगु भक्तिभावं प्रसन्न जुया, तर गोरखाया देगः त्वःताः जि सदां थन च्वने फइमखु ।’ तर तान्त्रिक ला माने हे जूगु मखु । अन्त्यय हार नयाः मनकामनां धाइ – “छं थथे कर याःगुलिं जि थन दँय्दसं मोहनिया इलय् स्वन्हु तक वयाः च्वने ।’ उगु इलंनिसें दँय्दसं मोहनिया इलय् नवमी, दशमी व एकादशी स्वन्हुतक मनकामना देवी थः भाःत हयग्रीव भैरःद्यःनाप बुंगय् बिज्याइ धयागु जनविश्वास दु ।
 
मनकामना देवी बासं च्वंगु थाय् मनकामनाय् देवीया म्हया क्वय्यागु ब्व अन पलिस्था यानाः देगः दय्काः अले बुंगय् मनकामना देवीया म्हया च्वय्यागु ब्व पलिस्था यानातःगु खः  धकाः विश्वास यानातःगु दु । हयग्रीव भैरःद्यवं नं ह्यय्काः हःम्ह मनकामना देवी दँय्
स्वन्हु जक बुंगमतिइ च्वनी । मेगु इलय् गोरखाया देगलय् हे च्वनाबिज्याइ । बुंगय् जुइगु जात्राया इलय् नवमी, दशमी व एकादशी स्वन्हु गोरखाया मनकामनाया देगः बन्द यांना तःगु दइ । थ्व इलय् मनकामना देवीया दर्शन याय्त भक्तजनत बुंगय् हे वय्गु याइ । नेवाःतय्सं मनकामना देवीयात अजिमा व हयग्रीव व भैरःद्यःयात आजु धाय्गु याइ । 
 
मोहनिया इलय् नवमीकुन्हुनिसें एकादशीतक स्वन्हु मनकामना अजिमा व भैरः आजुया जात्रा हनेगु झ्वलय् मनकामना व भैरःद्यः विराजमान यानाः निगू खः कुबियाः जात्रा न्ह्याकी । थ्व खःया न्ह्यःन्ह्यः ब्वः सलया म्हय् सिंहसार्थबाहु सवार याकाः देय् परिक्रमा याकी अले मनकामना व हयग्रीव भैरःद्यःया खः पूजा फयाः जुइ । हयग्रीव भैरःद्यःया मूर्ति छगू तःधंगु आकारया भैरःद्यःया ख्वाःपाः जक दुगुलिं व तःधंगु ख्वा.पाःया पलेसा चीधंगु दय्काः न्ह्यनीगु ख्वाःपाः तःगुं दइ ।
 
मनकामना व हयग्रीव भैरःद्यःया खः जात्राया खः जात्रा याय् न्ह्यः हनुमानया जात्रा याइ । जब तक हनुमानया सवारी जुइमखु उबलेतक खः जात्रा न्ह्याकीमखु । हयग्रीव भैरःद्यःया देगः क्वय् छगः पं धंका तइ । अन जात्रा स्वःवःपिं मध्ये सुं छम्हेसिया म्हय् हनुमान द्यः वल धाःसा वं उगु पं ज्वनी । थ्व पंयात धुसाः पं धाइ । धुसाः पं ज्वनीम्ह हे हनुमान जुइ । थथे हनुमान वय्धुंकाः पूजारी पानेजुपिन्सं हयग्रीव व मनकामनायात आगमय् पूजा याइ, म्येय्या बलि बी । चच्छि न्हिच्छि मनकामना व हयग्रीव भैरःद्यःयात आगमय् पूजा फय्कातइ । भक्तजनतय्सं अन वनाः पूजा याइ, थःगु स्वेच्छां बलि नं बीगु याइ तर अन खा व ख्येँय् धाःसा छाय् मज्यू धयागु मान्यता दु । 
 
बुंगया थ्व जात्राय् हनुमानया नं जात्रा छाय् याय्माःगु धयागु खँय् छगू बाखं दु । हयग्रीव भैरःद्यः व भिंद्यः त्वाय् जुयाच्वन । उगु इलय् हयग्रीव भैरःद्यवं बुंगद्यःया जात्राय् म्येय् बलि बीगु इलय् थःम्ह त्वाय् भिंद्यःयात भ्वय नय्त ब्वंगु जुयाच्वन । तर भिद्यः वःबालय् लिबात खनी । म्येय् छम्ह बलि बीधुंकूगु जुयाच्वन । मेम्ह म्येय् स्याय्त्यंबलय् भिंद्यः थ्यंकःलल खनी । हयग्रीवयात छु याय् छु याय् जुल । मू म्येय् पाहांयात बीमज्यूगुलिं भिंद्यःयात पलख पीका ल्यूने वनाः थःम्हेस्यां म्येय्या बलि काल । थ्व खँ सीकाः तंम्वय्काः जितः हेला याःगु बदला छंगु जात्राय् जिं काय्गु जुइ धकाः भिंद्यः लिहांवन ।
 
मेगु दँय् मोहनिया जात्रा न्ह्याकेत्यंबलय् भिंद्यः वयाः खः हइबलय् हाचां गायाः बेइज्जत याय् धकाः मू लुखा च्वय् च्वनाच्वन । थ्व खँ हयग्रीवं सीकाः थःगु इज्जत मवनेमा धकाः हनुमानया ग्वहालि काःगु जुयाच्वन । अले हनुमानं भिंद्यःयात पंचाय तुयाः यक्व तापाक वांछ्वायब्यूगु जुयाच्वन । भिंद्यःयात वांछ्वय् धुंकाः जक द्यःतय् खःत पिने पिकाःगुलिं दँयदसं हनुमानया नं जात्रा याय्गु चलन दुगु खः । जात्रा शुरु जुइ न्ह्यः हनुमान पंया च्वकाय् तक वनाः प्यखें मेगु पंगः छुं दुलाकि धकाः स्वय्गु याइ । हनुमान पं गयाः च्वकाय् थ्यंकीगु व अनं कुहांवइगु नं न्ह्यइपुसेच्वंक सकसिनं स्वयाच्वनी । हनुमान दुबीगुलिं जक थथे व मनुखं उलि अःपुक पं गय्फुगु व कुहां वय् फुगु खः धाइ ।
 
पुजारीपिंस मूल पूजा सिधय्काः द्यःपिन्त क्वय् हइ । हयग्रीव व मनकामनायात खतय् तयाः हनुमानयात स्वकः चाहुलाः जक खः जात्रा न्ह्याकी । बुंगया थीथी त्वाः देउल, लाछि, वाःछेँ, नाय्त्वाः, देय्पुखू, बहिली, तँच्वाक्व, च्वहेननि, ध्वलाहिति, चौफ, ग्वानख्यः, पाउली, साःच्व, ताःफ, क्वय् ताःफ्वः लाखिचा, खल्टु आदि थासय् मनकामना व हयग्रीव भैरःद्यःया खः परिक्रमा याकी अले उगु थासय् भक्तजनतय्सं द्यःया दर्शन व पूजा नं याइ । बुंगया स्थानीय मनूतय्सं उल्लेखनीय रुपं सहभागीता जुयाः थ्व जात्रायात न्ह्यइपुसे च्वंक हनाच्वंगु दु ।