भारतया राजधानी न्हू दिल्ली हलिंया हे दक्वःलय् अप्वः प्रदुषित वायु दूगु शहर जूगु दु ।

वंगु बिहीबाः चान्हय् लक्ष्मीपूजा व दिपावालीया लसताय् मुइकुगु पटकाया हुनिं दिल्लीया वायुलय् प्रदुषणया मात्रां खतराया तह पार याःगु बीबीसीं न्ह्यथंगु दु । म्हिगः सुथय्निसें दिल्लीया सर्ग कुँ त्वपूगु दुसा दिल्लीया एयर क्वालिटी इन्डेक्स (एक्वुआई)४सः व ५१गू थ्यंगु दु ।

सरकारं पटाका मुइकेत प्रतिबन्ध तःसा नं उकिया कार्यान्वयन जुइ मफूबलय् दिल्ली लिसें भारतया मेगु शहरय् नं वायु प्रदुषण अप्वःगु  भारतीय सञ्चारमाध्यमतयेसं न्ह्यथंगु दु । स्विट्जरल्याण्डया एक्युएआइआरया कथं म्हिगः न्हिने दिल्लीया एयर क्वालिटी इन्डेक्स ३सः व ९२गू थ्यंगु दु ।

एक्वुआई ५० गू बाँलाःगु नालेगु याः । ० निसें सच्छि तक्कयात मोडरेट नालेगु याः । एक्वुआई सच्छि व ५०गू तक्क थ्यनिबलय् संवेदनशील पुचःयात अस्वस्थकर जुइ ।  २सः तक्क थ्यंसा सकसिया नितिं अस्वस्थ जुइ ।

एक्वुआई ३सः थ्यंगु धइगु जोखिमपूर्ण खः । ३सः सिवें अप्वः थ्यंगु धाःसा घातक खः ।

इन्धनया लागिं ह्यंग्वः दक्कले अप्वः छ्यलीगु पोल्याण्ड, भियतनाम, चिली, क्यानडालिसेंया ४० देशं जैविक इन्धनया छ्यलाबुला क्वकायेत प्रतिवद्धता प्वंकूगु दु ।

स्कटल्याण्डया ग्लास्गो शहरय् न्ह्यानाच्वंगु जलवायु ह्यूपाः सम्मेलनय् ब्वति कयाच्वंगु देय्तमध्ये ह्यंग्वलाय् आधारित उर्जा उत्पादक छुं मूख्य देय्तलिसें लकस संरक्षणय् क्रियाशील सच्छि व ९० संघ संस्थातय्सं प्रतिवद्धतापतिइ ल्हाःचिं तःगु खः ।

तर अष्ट्रेलिया, भारत, चीन व अमेरिका थुज्वःगु ह्यंग्वालय् अप्वः निर्भर देय्त धाःसा उगु प्रतिवद्धतां तापाःनि । सहमतिइ ल्हाःचिं तःगु देय्तय्सं स्वदेश वा विदेशय् कोइलाय् आधारित उर्जा उत्पादनया आयोजनाय् लगानी मयायेगु प्रतिवद्धता नं प्वंकूगु दु ।

उमिसं सन् २०३० तक्कय् मूख्य अर्थतन्त्र व सन् २०४० तक्क गरीब अर्थतन्त्रया लागिं कोइला उर्जा मदयेकेगु नं न्ह्यथंगु दु । उगु सम्झौताय् ४० देय्या हस्ताक्षर दुसा लकस संरक्षणय् क्रियाशील संघसंस्थातलिसें सच्छि ९०म्हेसिया ल्हाःचिं दु ।

चीनलिसें प्रदुषणय् मूख्य भूमिका दुगु देय्तय्गु प्रतिवद्धता मवःतल्ले धाःसा जलवायु ह्यूपाः पनेगु अभियान ताःलायेमफइगु धासें अभियानकःमितय्सं चिन्ता प्वंकूगु दु ।

उकीसनं चिकं व ग्याँसया छ्यलाबुला क्वकायेगु पाखे नं छुं ठोस पलाः न्ह्याकेत सम्मेलन असफल जूगु दु ।

अफगानिस्तानया राजधानी काबुलया छगू सैैनिक अस्पतालय् याकूगु विस्फोट व हतालय् लानाः २०म्ह मन्त ।

काबुलस्थित सर्दार खान सैनिक अस्पतालय् याकूगु विस्फोटय् लानाः मेपिं १६ घाःपाः जूगु दु । अस्पताल पिने विस्फोट याकेधुंकाः बन्दुकधारीत अस्पताल परिसरय् दुहांवःगु खः ।

आक्रमणया भाला अतिवादी मुस्लिम पुचः इस्लामिक स्टेटलिसे आबद्ध आईएस–कें काःगु दु । विस्फोट धुंकाः घटनास्थलय् कुँत्याः पिहांवःगु भिडियो सामाजिक संजालय् वःगु खः ।

निगू विस्फोटमध्ये छगू आत्मघाती याःगु अस्पतालया डा.सहिद अहदं जानकारी बियादिल । तालिबानं राजधानी काबुल कब्जा यायेधुंकाः आईएसं अफगानिस्तानय् हिंसात्मक हताः यानावःगु दु ।

अमेरिकी राष्ट्रपति जो बाइडेनं चीन व रुसया कुँख्यनादीगु दु । बेलायतया ग्लास्गोय् न्ह्यानाच्वंगु जलवायु सम्मेलनय् दुमथ्यागु धका राष्ट्रपति बाइडेनं चीन व रुसया तच्वकं कुँख्यनादीगु खः ।

सम्मेलनयात सम्बोधन यासें राष्ट्रपति बाइडेनं चीन व रुसया राष्ट्रप्रमुख  दुमथ्यागु धका कुँख्यनादीगु खः । वयेकलं जलवायु हिउपाया मुद्दा विश्वव्यापी चिउताया विषय जूसा नं चीन व रुसं उकियात प्राथमिकताय् मतःगु टिप्पणी यानादील ।

हलिंमय् दक्वःलय् अप्वः उत्सर्जन याइगु देय् चीन जूगु धका बाइडेनं निगुलिं देशं थःपिनि प्रतिनिधि जक सम्मेलनय् छ्वयाहःगु धका तँ प्वंकादीगुृ खः । थ्वहे नोभेम्बर १४ तक्क न्ह्याइगु सम्मेलनय् सच्छि व २०गू सिवें अप्वः देय्या नेतातये ब्वति दुथ्यागु दु । 

चीनलिपा कार्बन उत्सर्जन याइगु देशय् अमेरिका व रुस युरोपियन युनियनलिपा ५गूगु थासय् भारत दु । सम्मेलनय् हलिंया नेतातयेसं थ्वयान्ह्यः हे सन् २०३० तक्क वन विनासया अन्त्य यायेगु घोषणा यायेधुंकुगु दु  ।