चुनावी अभियानया झ्वलय् नेपालय् उम्मेदवार व दलपिन्स फेसबुकय् जक ८८ हजार ९९६ अमेरिकी डलर खच याःगु दु। चुनाव न्ह्यः स्थिर अवधि सुरु जुइगु न्ह्यः जक नेपालं हजारौं डलर ‘बुस्टिङ’ विज्ञापनय् खर्च याःगु दु।

उम्मेदवारपिन्स फेसबुकय् जक १ करोड १६ लाख ५४ हजार रुपैयाँ बराबर खर्च याःगु दु। तर, थ्व नेपालं हे भुक्तानी याःगु खर्च खः, गुलि उम्मेदवारपिन्स विदेशय् दुपि नेपाःमिपाखे विज्ञापन याकूगु दु। फेसबुकबाहेक मेमेगु विदेशी डिजिटल प्लेटफर्मय् न विज्ञापन याःगु दु।

अझ गुलि खर्च जुगु दु धका स्पष्ट जुगु मदुनि । प्रतिनिधिसभा व प्रदेशसभा निर्वाचन–२०७९ या लागि उम्मेदवारपिन्स फेसबुकपाखे जुगु प्रचारय् जुगु खर्च फेसबुकया ‘एड लाइब्रेरी रिपोर्ट‘ क्यःगु दु। रिपोर्टया कथं नेपालय् १६ भदौनिसे ६ हजार ८०७ गु चुनाव व राजनीतिक उद्देश्यप्रेरित विज्ञापन फेसबुकय् प्रकाशित जुगु दु।

वंगु लच्छिया दुने येँ क्षेत्र नम्बर ५ या स्वतन्त्र उम्मेदवार श्रीराम गुरुङं दकलय् अप्पो ३ हजार ८८० डलर खर्च याःगु दु। लच्छिया दुने फेसबुकय् यक्को खर्च याःम्ह डा.सुरेश बस्नेत निगुगु थासय् दु।

डा.बस्नेतं २ हजार ३०७ डलर खर्च यागु दु। वंगु लच्छिया दुने फेसबुकय् विज्ञापन १ हजार डलर स्वया अप्पो खर्च याःगु दल व नेतापि थुकथं दु किरण पौडेलं २ हजार ३५, सुयोग श्रेष्ठ १ हजार ५०१, प्रदीप पौडलं १ हजार २६६, जगन्नाथ लामिछाने न १ हजार २०३, सोमप्रसाद पाण्डें १ हजार १०७, रवीन्द्र मिश्रं १ हजार ८७, नरेश शिवाकोटीं १ हजार ५५, उपेन्द्र यादवं १ हजार २९ डलर खर्च याःगु दु।

निर्वाचन आयोगं इन्द्रसरोवर गाउँपालिका, वडा नं.४, मकवानपुरया पञ्चकन्या माध्यमिक विद्यालयया शिक्षक ऋषि पुडासैनीयात स्पष्टीकारण न्यःगु दु।

निर्वाचन आचारसंहिता विपरित पुडासैनीं राजनीतिक दलया सभा, सम्मेलन व जुलुश व प्रचार प्रसारय् सहभागी जुगु उजुरी वयेवं स्पष्टीकरण न्यःगु दु। निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ या दफा १०, विद्यालय, महाविद्यालय व विश्वविद्यालय व नाप सम्बद्ध कर्मचारी, प्राध्यापक व शिक्षकं पालना याये माःगु आचरण अन्तर्गतया खण्ड (क) य् छु न राजनीतिक दल व उम्मेदवारया पक्ष व विपक्षय् प्रचारप्रसार यायेगुलि संलग्न जुइ व प्रचारप्रसार याये मज्युगु व्यवस्था दु।

ऐ. आचारसंहिताया ऐ. दफाया खण्ड (ज) य् “सामाजिक सञ्जालय् छु न राजनीतिक दल व उम्मेदवारया पक्ष व विपक्षये छु न सन्देश, सूचना, प्रचारप्रसारया सामग्री पोष्ट व शेयर यायेगु व सामाजिक सञ्जालपाखे मत फ्वने मदु” व्यवस्था दु।

थ्व हे वइगु मङ्सिर ४ गते जुइगु प्रतिनिधिसभा व प्रदेशसभा सदस्य निर्वाचनया लागि थौं चान्ह्यः निसे मौन अवधि सुरु जुगु दु ।

निर्वाचन (कसूर व सजाय) ऐन, २०७३ य् सू ना नं मतदान जुइगु स्वया ४८ घण्टा न्ह्यः मतगणनाया ज्या पूमवतले दल व उम्मेदावरया पक्षय् प्रचारप्रसार याये मदइगु व्यवस्था दु। थुगु इलय् उम्मेदवार वा राजनीतिक दलया पक्ष वा विपक्षय् मतदान यायेगु वा मयायेगु उद्देश्यं सभा सःतेगु वा ग्वसाः ग्वयेगु, जुलुस पिकायेगु वा नाराबाजी यायेगु नाप मेमेगु छु कथंया न प्रचारप्रसार यायेगु वा याये मदइगु कानुनी व्यवस्था दु।

मौन अवधि उल्लङ्घन यातकि आयोग, निर्वाचन अधिकृत वा अनुगमनकर्तापिन्स २५ हजार रुपैयाँ तक जरिवाना जुइ धका आयोगं धाःगु दु। निर्वाचन आचारसंहिता, २०७९ य् मतदान जुइगु दिं स्वया ४८ घण्टानिसे मतदानया दिं मतदान केन्द्र बन्द मजुतले पालना याये माःगु विशेष आचरणसम्बन्धी व्यवस्था दु धका आयोगं धाःगु दु। बैठकं चान्ह्यः १२ बजेनिसे निर्वाचन प्रचारप्रसार सम्बन्धी वा राजनीतिक दल वा उम्मेदवारया गतिविधि वा प्रचारप्रसार सम्बन्धी छु न समाचार प्रकाशन वा प्रसारण मयागु नाप मयाकेगु प्रबन्ध यायेत सञ्चार नाप सूचना प्रविधि मन्त्रालय व नेपाल प्रेस काउन्सिलयात पौ च्वयेगु निर्णय याःगु दु।

मतगणनाया ज्या पूरा मजुतले छु न कथंया छलफल, अन्तरक्रिया, सभा, सम्मेलन, कार्यशाला गोष्ठी, मस्तिष्क मन्थनलगायत निर्वाचन प्रचारप्रसार सम्बन्धी छु न गतिविधि मयायेत व मयाकेत राजनीतिक दल नाप उम्मेदवारपिन्त निर्देशन बिःगु दु।

आयोगं फेसबुक, ट्वीटर, युट्युब थे जाःगु सामाजिक सञ्जालय् निर्वाचन प्रचारप्रसार सम्बन्धी छु कथं सामग्री प्रकाशन व प्रसारण, शेयर, ट्याग, लाइक, कमेन्ट व प्रतिकमेन्ट मयायेत व मयाकेत थःगु सामाजिक सञ्चालय् सामग्री जुलकि तत्काल हटे यायेत उम्मेदवार, राजनीतिक दललगायत दक्को सरोकारवालापिन्त निर्देशन बिःगु दु।

बैठकं निर्वाचन प्रचारप्रसार सम्बन्धी छु न सामग्री फेसबुक, ट्वीटर, युट्युब थे जाःगु सामाजिक सञ्जालय् मतयेत, शेयर, ट्याग, लाइक, कमेन्ट मयायेत व मयाकेत सर्वसाधारणपिन्त इनाप यायेगु निर्णय याःगु दु।

निर्वाचन आयोगं देयन्यक थीथी थासय् घुम्ती टोली परिचालन याइगु जुगु दु। आयोगया अधिकार तक छ्यला सहसचिव वा उपसचिवया नेतृत्वय् सरकारी कर्मचारी व प्रहरी लगायत दुगु कथं घुम्ती टोली परिचालन यायेगु जुइ धका निर्वाचन आयुक्त ईश्वरीप्रसाद पौड्यालं धाःगु दु।

‘यक्को संवेदनशील थासय् व म्हिगः इतिहासय् न थीथी कालखण्डय् भौगोलिक विकटय् दुगु थासय् वयकःपिन्त दक्को अधिकार बिया छ्वये,’ पौड्यालं धाःगु दु, ‘शान्ति सुरक्षा भंग यायेगु कुतः जूसा गोली चले यायेगु तक आदेश बिइ फइगु अधिकार प्रत्यायोजन जुगु दु।’

मौन अवधिइ गैरकानूनी व आचारसंहिता विपरीत ज्या यातकि तत्काल कारकाही यायेगु टोलीयात येँ, यल महानगरपालिका लगायत सुगम व तुलनात्मक रुपं शान्तिसुरक्षा दुगु थासय् छ्वइगु मदु। दुर्गम, मतदान केन्द्रय् कब्जा जुइगु स्थिति दु सा जोखिमपूर्ण थासय् टोली खटे यायेगु तयारी दु ।

मतगणना सम्पन्न याना जक लिहावयेगु उगु टोलीयात म्याण्डेट बिइगु आयोगं धाःगु दु।

निर्वाचन आयोगं प्रतिनिधि सभा व प्रदेश सभा निर्वाचनया दक्को लिच्वः मंसिर २२ गते न्ह्यः हे वइ धका दाबी याःगु दु।

छगु पत्रकार सम्मेलनयासे प्रमुख निर्वाचन आयुक्त दिनेशकुमार थपलियां मंसिर २२ गते दुने दक्को लिच्वः राष्ट्रपतिया थाय् लःल्हायेगु तयारी दु धका धयादीगु खः।

आयोगया कथं प्रतिनिधि सभा व प्रदेश सभाया समानुपातिक मत तक ल्यायेगु क्वचायेका विजयी जुपिनिगु नां धलः २२ गत न्ह्यः हे तयार यायेगु धका धयादीगु खः।

शान्तिपूर्ण व निष्पक्ष रुपं चुनाव यायेगु थःगु प्रतिवद्धता दु धका धयादीसे आयोगं थ्व स्वया न्ह्यः गडबड खनेदुगु थासय् हवाई गस्ती यायेगु धका धयादीगु दु।

अथेहे आयोगं मौनअवधि सुरु जुइ न्ह्यः हे थाय् थासय् अनुगमनया लागि घुम्ती टोली खटे याये धुकागु दु धका धयादीगु खः।