मध्य इन्डोनेसियाय् मङ्गलबाः ६.७ म्याग्निच्युडया भुखाय् ब्वःगु अमेरिकी भूगर्भीय सर्वेक्षणं धाःगु दुसा आःतक छुं नं कथंया मानवीय बाय् भौतिक क्षतिया रिपोर्ट वःगु मदुनि।

मध्य सुलावेसी प्रान्तया पालुया दक्षिणपूर्वय् स्थानीय ई कथं सुथसिया १०ः२७ ताः इलय् भुखाय् ब्वःगु धयातःगु दु।इन्डोनेशियाया मौसम विज्ञान, जलवायु विज्ञान व जियोफिजिक्स एजेन्सीया कथं भुखाय् पालू व सिगीइ तःच्वकलं वाः चायेकूगु खः, अथे खःसां सुनामीया ग्याःचिकु धाःसा मदूगु धयातःगु दु।

दक्षिणपूर्वी एशियाली राष्ट्र इन्डोनेसियाया विशाल द्वीप समूह, प्रशान्त “रिंग अफ फायर” लिसेंया थुकिया पारिस्थितिया हुनिं इलय् ब्वलय् भुखाय् ब्वइगु यानाच्वंगु धाःगु दु।

संयुक्त राष्ट्रसङ्घया महासभाया अध्यक्ष एनालेना बारबकं सोमबाः संयुक्त राज्य अमेरिका व इरान दथुइ जूगु सम्झौताया घोषणायात लसकुस यानादीगु दु।

संयुक्त राज्य अमेरिका व इरानं ताः ई न्ह्यः निसेंया युद्ध लिपा समझदारीइ वयाः याःगु सहमती घोषणायात महासभाया अध्यक्ष व महासचिवं लसकुसयासें विज्ञप्ति जारी यानागु धयातःगु दु। निगू देय् दथुया युद्धया हुनिं द्वलंद्वःम्ह नागरिकपिं सीगु, नागरिक पूर्वाधारया विनाश, स्ट्रेट अफ होर्मुजय् अवरोध, क्षेत्रिय अस्थिरता व हलिंन्यंकं आर्थिक थतक्वत हःगु खःसा थुगु समझदारी लिसें युद्ध अन्त्य जुयाः दिगो शान्ति न्यंनीगु अपेक्षा यानातःगु दु।

समझदारीया निंतिं मध्यस्थकर्तापिंत सुभाय् देछानादिसें वय्कलं लेबनान लिसें सकलें पक्षतय्त थत्थें व स्थायी युद्धविरामया पूवंकं पालना यायेत व संयुक्त राष्ट्रया बडापत्र व अन्तर्राष्ट्रिय कानून कथं फुक्क विवादतय्गु कूटनीतिक समाधान मालेत थ्व ह्वःताःयात छ्यलेत आह्वान यानादीगु दु।

मध्यपूर्वय् स्थायी शान्ति हयेगु, थुगु क्षेत्रया सकलें देय् व जनताया सुरक्षा सुनिश्चित यानाः निर्दोष नागरिकपिनिगु पीडा अन्त्य यायेगु थ्व छगू जक तरिका जूगु विज्ञप्तिइ न्ह्यथनातःगु दु।

विरोध संयुक्त राज्य अमेरिकालिसे सम्भावित शान्ति सम्झौताया चर्चा तच्वयाच्वंगु इलय् इरान दुने उकिया विरोध नापं तच्वया वःगु दु।

उत्तरपूर्वी सहर मशहदय् विदेश मन्त्रालयया ज्याकुथि पिने तःल्याखय् प्रदर्शनकारीतय्सं सम्भावित सम्झौताविरुद्ध नाराबाजी यासें शीर्ष कूटनीतिज्ञ अब्बास अराघचीया राजीनामा माग याःगु दु। इरानी समाचार संस्था फार्सं सार्वजनिक याःगु भिडियोय् हाकुगु वसः पुनातःपिं मिसापिंलिसेंया प्रदर्शनकारीत ह्याउँगु व हाकुगु ध्वाँय् ज्वनाः विदेश मन्त्रालयया ज्याकुथि न्ह्यने मुनाच्वंगु खनेद।

उमिसं ‘अराघची, राजीनामा ब्यु’ व ‘घुसपेठीत मूर्दावाद’ थें जाःगु नारा थ्वयेका च्वंगु दु। प्रदर्शनया पृष्ठभूमिइ विदेशमन्त्री अराघचीं नकतिनि जक राज्य टेलिभिजनय् ब्यूगु अन्तर्वार्ता दूगु धयातःगु दु। उगु अन्तर्वार्ताय् वय्कलं सम्भावित अमेरिका–इरान सम्झौताया छुं पक्षबारे छुंमा बियादीगु खः, गुकिं देय्दुनेया राजनीतिक बहसयात झं तच्वयेकूगु खः। सम्झौताया विरोधीतय् कथं प्रस्तावित व्यवस्था इरानया रणनीतिक हित अःखः जुइफु।

थुकिं हर्मुज जलघाँटीइ तेहरानया प्रभाव कमजोर याइगु दु व वार्ताकारतय्सं अप्वः छुट ब्यूगु दु धइगु उमिगु धापू दु। थ्व असन्तुष्टि विशेष यानाः राज्य टेलिभिजन पाखें सम्भावित सम्झौताय् इरानी बन्दरगाहय् अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी चिइकेगु व्यवस्था दुथ्यायेफइगु धकाः जानकारी सार्वजनिक जुइधुंकाः अप्वःगु धयातःगु दु। अमेरिका व इरानदथुइ हर्मुज जलघाँटीया नियन्त्रण ताः ई न्ह्यः निसें विवादया केन्द्रय् लानाः वयाच्वंगु दु।

अराघचीं अन्तर्वार्ताय् ‘हर्मुज जलघाँटीया प्रशासन आः न्हापा थें जुइगु मदु’ धासें उगु जलमार्ग इरानया ‘प्रतिरोधया मू साधन’ मध्ये छगू जूगु धयादीगु खः। थ्वहे दथुइ सामाजिक सञ्जालय् प्रसारित अप्रमाणित भिडियोतय्सं तेहरानय् च्वंगु विदेश मन्त्रालयया मुख्यालय पिने नापं अजाःगु हे प्रदर्शन जूगु दाबी याःगु दु। उगु भिडियोय् प्रदर्शनकारीतय्सं विदेशमन्त्री अराघची व संसदया नायः मोहम्मद बाघेर गालिबफया राजीनामा माग यासें नाराबाजी याःगु खनेदूगु दु।

गालिबफ वार्ता प्रक्रियाय् नापं स्वाःगु धयातःगु दु। मेखे अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्प लिसें पाकिस्तानी अधिकारीतय्सं सम्झौता याकनं लिपांगु रुप काये फइगु धाःगु दु। इस्लामाबादं आइतबाः हे विद्युतीय ल्हाःचिं पाखें सम्झौता जुइफइगु छुंमा क्यंगु दु। अथे खःसां तेहरानं धाःसा ईयात कयाः सावधानी छ्यलाच्वंगु दु। इरानी विदेश मन्त्रालयया प्रवक्ता इस्माइल बाघाईं सम्झौता याकनं जुइगु दाबीयात म्हो महत्व बिसें ‘थ्व कन्हय्पाखे मजुइगु’ धयादिल।

अथे खःसां वय्कलं कन्हय्या दिनय् सम्झौता औपचारिक रूप कायेफइगु ह्वःताःयात अस्वीकार यानादीगु मदु।

फिलिपिन्सया मिन्डानाओया दक्षिणी तटय् सोमबाm वंगु ७.८ म्याग्निच्युडया भुखाचं यानाः म्होतिं पीन्याम्ह सीगु राष्ट्रिय विपद् जोखिम न्यूनीकरण लिसें व्यवस्थापन परिषद् (एनडीआरआरएमसीं) बुधबाः धाःगु दु।

एनडीआरआरएमसीया कथं अझं झिंन्हय्म्ह बेपत्ता जुयाच्वंगु दुसा ४८७ म्ह घाःपाः जूगु दु। एनडिआरआरएमसीं भुखाचं यानाः ३३ द्वः सिबें अप्वm छेँजःया थ्यंमथ्यं छगू लख ५० द्वः मनूतय्त लिच्वः लाकूगु धाःगु दु। भुखाचं यानाः अस्पताल, ब्वनेकुथि व तांत लिसें २३८ गू पूर्वाधार सुविधात क्षतिग्रस्त जूगु एनडीआरआरएमसीं धाःगु दु।

मिन्डानाओया अप्वः धयाथें ब्वः व मध्य फिलिपिन्सया छुं छुं थासय् कम्पन वाः चायेकूगु व मू कम्पन लिपा १७०० क्वः सिबें अप्वः पराकम्पत रेकर्ड याःगु धयातःगु दुसा प्रभावित क्षेत्रय् खोजी लिसें उद्धार ज्या अझं न्ह्यानाच्वंगु धाःगु दु। भुखाचं हताहत, विस्थापन व पूर्वाधारया क्षतिया सन्दर्भय् दकसिबे अप्वः लिच्वः लाकूगु लागात सारङ्गनी व दक्षिण कोटाबातो प्रान्तत खः, थन थ्यंमथ्यं न्हय्गू लख जनसङ्ख्या दूगु एनडीआरआरएमसीं धाःगु दु।

फिलिपिन्स इन्स्टिच्युट अफ भोल्कानोलोजी एन्ड सिसमोलोजीया कथं स्थानीय ई कथं सुथसिया ७ः३७ य् ३३ किलोमिटर क्वय् भुखाय् ब्वःगु खःसा थुकिया केन्द्र–बिन्दु मिन्दानाओ टापुया सारङ्गनी प्रान्तया मासिम सहरया तटपाखें ३२ किलोमिटर दक्षिणपश्चिमय् लाःगु धयातःगु दु। 

अफगानिस्तानया तालिबान सरकारं पाकिस्तानं अफगान हवाई क्षेत्र हाचां गायाः याःगु लिपांगु हवाई आक्रमणय् लानाः म्होतिं १३ म्ह सर्वसाधारण सीगु व १४ म्ह घाःपाः जूगु धाःगु दु।

तालिबानया कथं आक्रमणं निगू देय् दथुया तनावयात थप तच्वयेकूगु दु व सीमावर्ती लागाय् असुरक्षाया अवस्था गम्भीर जूवंगु दु।तालिबानया प्रवक्ता जबिहुल्लाह मुजाहिदं मङ्गलबाः बहनि व बुधबाः सुथय्या दथुइ पाकिस्तानं कुनार, खोस्त व पक्तिया प्रान्तया बस्तीतय्त तातुना बमबारी याःगु धयादिल। वय्कःया कथं उगु आक्रमणय् ११ म्ह मस्त, छम्ह मिसा व छम्ह ज्याथः सीगु दु।मुजाहिदं आक्रमणय् लानाः १४ म्ह मिसापिं घाःपाः जूगु जानकारी बिसें घटना लिपाया किपा नापं सार्वजनिक यानादिल।

तालिबानं थुकियात अफगानिस्तानया सार्वभौमसत्ताया प्रत्यक्ष उल्लङ्घन व नागरिकपिंत याःगु आक्रमणया कथं व्याख्या याःगु द। अफगान अधिकारीतय् कथं लिपांगु दच्छि थुखे अफगान भूमिइ जूगु पाकिस्तानी सैन्य कारबाहीया हुनिं सलंसःम्ह मनूत सी धुंकूगु दु। सीमापार तनाव तच्वःया वंगुलिं निगू देय् दथुया स्वापू मदिक्क स्यनाः वंगु धाःगु दु। मार्चय् जूगु छगू तःधंगु आक्रमणय् पाकिस्तानी सेनां काबुलया पुनर्वास केन्द्रयात निशाना दयेकूगु दाबी याःगु दु । तालिबानया कथं उगु घटनाय् म्होतिं २६९ म्ह सीगु खः। उकिया लिपा सीमावर्ती लागाय्् थितुंथिक सैन्य कारबाही जुया च्वंगु दु।

अक्टोबर २०२५ य् इस्लामाबादं राजधानी काबुल लिसें अफगानिस्तानया थीथी थासय् तःधंगु हवाई आक्रमण याये धुंकाः निगू देय् दथुया ताःई न्ह्यवं निसेंया तनाव खुला सीमापार द्वन्द्वपाखे ब्वलनावंगु विश्लेषण याःगु दु। मदिक्कं जुया च्वंगु आक्रमण व झडपया हुनिं द्वलंद्वः अफगान नागरिक विस्थापित जूगु दुसा तःल्याखं मनूपिंसं थःगु छेँ व थाय् बाय् त्वःतेमाःगु दु। तालिबानं पाकिस्तानयात थःगु आन्तरिक सुरक्षा हाथ्यायात लिधंसा दयेकाः अफगान लागाय् थितुंथिक सैन्य हस्तक्षेप यानाच्वंगु द्वपं बियाच्वंगु दु। पाकिस्तानं धाःसा तहरीक–ए–तालिबान पाकिस्तान (टिटिपी) व बलुचिस्तान लिबरेसन आर्मी (बिएलए) थें जाःगु पुचःयात अफगान भूमि पाखें ग्वाहालि जुया च्वंगु धायेगु यानाच्वंगु दु। इस्लामाबादं तालिबानयात उगु पुचःयात बाय् बिइगु याना च्वंगु द्वपं बिइगु यानाच्वंगु जूसां तालिबानं थुकियात अस्वीकार यानाः वयाच्वंगु दु।

तालिबानया धापू कथं पाकिस्तानं थःगु सुरक्षा कमजोरीया जिम्मेवारीत पाखें तापानाः च्वनेत अप्रमाणित द्वपं बिइगु यानाच्वंगु दु। विश्लेषकपाखे सन् २०२१ य् तालिबान हाकनं सत्ताय् लिहांवये धुंकाः न्हापा अपेक्षा यानातःगु सत्तिगु स्वापू स्यनाः वंगु खः। दँब दँतक तालिबानया छगू प्रमुख समर्थक मध्ये तायेकातःगु पाकिस्तान व अफगानिस्तान दथुइ आः अविश्वास तच्वया वंगु दु । लिपांगु घटनातय्सं निगू जःला खःला देय् दथुया स्वापू थप जटिल व तनावपूर्ण जुया वंगु छुमां क्यंगु दु।