सन् २०२३ अप्रिल महिनाय् सुडानया सशस्त्र सेना व अर्धसैनिक तीव्र समर्थन सेना दथुइ युद्ध ब्वलनेधुंकाः कम्ती नं ३२ म्ह पत्रकार सीगु सुडानया पत्रकार सिन्डिकेटं आइतबाः घोषणा याःगु दु।

सिन्डिकेटया प्रमुख अब्देल मोनेम अबु इद्रिसं धाःगु दु, “देशय् सशस्त्र द्वन्द्व सुरु जूगु इलंनिसें ३२ म्ह पत्रकार सीगु दुसा पत्रकारतय्त गिरफ्तारी, हिरासत व शारीरिक आक्रमण लिसेंया ५०० स्वयां अप्वः उल्लंघन जूगु दु।” अबु इद्रिसं अन्तर्राष्ट्रिय संगठनतय्त पत्रकारतय्त संरक्षणया निंतिं पलाः न्ह्याकेत व एल फशेरं उमित पितिनेगु निंतिं सुरक्षित करिडोर स्थापित यायेत इनाप याःगु दु।

वंगु महिनाय् संयुक्त राष्ट्र संघं सुडानया उत्तरी डार्फर राज्यया राजधानी एल फाशरयात ५०० न्हु स्वयां अप्वः ई आरएसएफं घेराबन्दीइ तये धुंकाः ‘दुःखया केन्द्रविन्दु’ धकाः वर्णन याःगु खः। इद्रिसं मिसा व मिजं निम्हं आपालं पत्रकारत शहरय् फसे जुयाच्वंगु, सर्वसाधारणया थें हे कष्टया सामना यानाच्वंगु व अवस्था स्यनाच्वंगुलिं थःगु ज्या न्ह्याके मफया च्वंगु टिप्पणी यानादीगु दु। शनिवाः एल फशेरया अल–दराजा अल–औला त्वालय् च्वंगु छेँयात लक्षित यानाः आरएसएफं ड्रोन आक्रमण यानाः सीम्ह पत्रकार अल नूर सुलेमानया निधनया निंतिं सिन्डिकेटं शोक व्यक्त याःगु खः।

एसएएफ व आरएसएफ दथुइ जुयाच्वंगु द्वन्द्वया कारणं सलंसः पत्रकारत मिसा व मिजंत द्वन्द्व क्षेत्रं बिस्युं वनाः सुरक्षा मालेत बाध्य जूगु दुसा आपालं मनूतय्सं थःगु ज्या यायेगु थाय् वा देय् तकं त्वःताः वंगु दु। सिन्डिकेटपाखें थ्व स्वयां न्ह्यःया तथ्यांक कथं थ्यंमथ्यं १५० म्ह पत्रकारत खार्तुमं मेमेगु क्षेत्रय् स्थानान्तरण जूगु दुसा थ्यंमथ्यं ७० म्ह पत्रकार जःला खःला देशय् बिस्युं वंगु दु। युद्धं द्वलंद्वः मनूतय्गु ज्यान वंगु दुसा आन्तरिक व सीमापार लखौं मनूत विस्थापित जूगु दु, गुकिं न्हापा हे गम्भीर मानवीय संकटयात अझ तच्वयेकूगु दु।

अष्ट्रेलियाया सिड्नीइ जूगु गोलीकाण्डय् २० म्ह घाःपाः जूगु दु।सिड्नीया छगू व्यस्त सतकय् जूगु गोलीकाण्डय् २० म्ह घाःपाः जूगु अष्ट्रेलियाली प्रहरीं घोषणा याःगु दु।

प्रहरीं शंकास्पद व्यक्तिं ज्वने न्ह्यः प्रहरीया सवारी साधनलिसें लँय् वनाच्वंगु सवारी साधनय् अन्धाधुन्ध गोली प्रहार याःगु धाःगु दु।न्यू साउथ वेल्स प्रहरीया स्टीफन पेरीं ५० निसें १०० गोली चलेजूगु धासें प्रहरीं ६० दँया छम्ह मनूयात गोली चलेयाःगु शंकास्पद मनूयात गिरफ्तार याःगु व गिरफ्तारीया झ्वलय् जूगु घाःपाःया वासः यायेत अस्पतालय् यंकूगु जानकारी ब्यूगु दु।

घाःपाः जूपिंमध्ये छम्ह मनूया अवस्था गम्भीर जूगु प्रहरीं जानकारी ब्यूगु दुसा मेपिं १९ म्हेसिगु ग्लास शार्डं घाःपाः जूपिं वासः जुयाच्वंगु दु।बन्दुकया कानून तसकं कडा जूगु अष्ट्रेलियाय् सामूहिक हत्या व आकस्मिक गोलीकाण्ड दुर्लभ खनेदु । सन् १९९६ य् तस्मानियाया पोर्ट आर्थरय् ३५ म्ह मनूत स्याःगु खः।

अमेरिकाया राष्ट्रपति ट्रम्पं गाजा युद्धविरामया वार्ताय् तीव्र प्रगति जुयाच्वंगु धाःगु दु।अमेरिकाया राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पं आइतबाः अमेरिका व प्यालेस्टाइनी इस्लामिक पुचः (हमास) दथुइ गाजा पट्टीइ जुयाच्वंगु युद्ध अन्त्य व कैदीतय्त त्वःतेगु निंतिं जूगु वार्ताय् तीव्र प्रगति जुयाच्वंगु खँ धयादीगु दु।

सामाजिक संजालय् छगू पोष्ट यासें ट्रम्पं वार्ता सफल जूगु व अपेक्षा कथं न्ह्यःने वनाच्वंगु धाःगु दु। सम्झौतायात अन्तिम रुप बीत प्राविधिक पुचःत सोमवाः इजिप्टय् हाकनं मुँज्या जुइगु अनुमान याःगु दु।न्हापांगु चरणया सम्झौता थ्व हे वाःनिसें न्ह्याइगु धासें वय्कलं दुःख अन्त्य यानाः शान्ति प्राप्तिया निंतिं फुक्क पक्षयात याकनं न्ह्याःवनेत इनाप यानादीगु दु।

अमेरिकाया राष्ट्रपति ट्रम्पं हमासया प्रतिक्रियायात लसकुस यासें अमेरिकां इजरायलया निंतिं तःधंगु प्रतिनिधित्व याःगु धाःगु दु। थुकी २० बुँदे अमेरिकी प्रस्तावया मू प्रावधानयात स्वीकार यायेगु नं दुथ्याः।थुगु योजनाय् शत्रुता अन्त्य यायेगु, गाजा पट्टीं इजरायली सेना लित कायेगु व प्यालेस्टाइनी कैदीया बदलाय् इजरायली बन्धकतय्त त्वःतेगु खँ दुथ्याकातःगु दु।ट्रम्पं द्वन्द्व अन्त्य यानाः उगु क्षेत्रय् स्थायित्व हयेगु योजना दूगु धाःगु दु ।

तर, हमासं सत्ता त्वःताः गाजा पट्टीया नियन्त्रण लःल्हायेत अस्वीकार यात धाःसा पूर्ण उन्मूलनया सामना यायेमालीगु चेतावनी वय्कलं बियादीगु दु।कतार, इजिप्ट व अमेरिकाया नेतृत्वय् जूगु वार्ता गाजाय् युद्ध अन्त्य यायेगु, पुनःनिर्माणया लँपु चायेकेगु व पट्टीइ स्थायी मानवीय व राजनीतिक स्थायित्व स्थापित यायेगु व्यापक सम्झौता यायेगु क्षेत्रीय व अन्तर्राष्ट्रिय कूटनीतिक कुतः लिपा न्ह्यःने वंगु धाःगु दु।

भारतया पश्चिम बंगालय् तच्वकं वा वःगुलिं २४ म्ह मनूत सीगु दु।खभारतया पूर्वी राज्य पश्चिम बंगालय् निरन्तर वा वयाच्वंगुलिं चलः वनाः २४ म्ह मनूत सीगु दुसा आपालं मनूत घाःपाः जूगु अधिकारीपिन्सं सोमवाः जानकारी ब्यूगु दु। पश्चिम बंगालया राजधानी कोलकातापाखें थ्यंमथ्यं ६२६ किलोमिटर उत्तरय् लाःगु दार्जिलिङ शहरय् आइतबाः चलखं छेँ चुइकाः यंकूगु दुसा सतक त्वाःदःगु दुसा गां नं स्यंकूगु दु।

विपदया हुनिं ब्यापक विनाश जूगु दुसा हिमाली तलहटीया सलंसः बासिन्दालिसें पर्यटकपिन्त नं लिच्वः लाकूगु दु।विपदया हुनिं सूचना व संचार सञ्जाल नं अवरुद्ध जूगु अधिकारी तयेस धाःगु दु।अधिकारीपिनिगु कथं आइतबाः दार्जिलिङय् तच्वकं वा वःगु इलय् मिरिक व सुखिया पोखरीलिसेंया छुं छुं थासय् चलः वयेधुंकाः प्रहरी व विपद् व्यवस्थापन अधिकारीपिन्सं उद्धार ज्या न्ह्याकूगु दु।

चलःया हुनिं सिक्किमलिसे स्वाइगु सतक व दार्जिलिङ व सिलिगुडीलिसे स्वाइगु सतक लिसेंया मू मार्ग अवरुद्ध जूगु दु।अधिकारीतय्सं छुं नं कथंया अप्रिय घटना मजुइमा धकाः टाइगर हिल व रक गार्डेन लिसेंया दार्जिलिङया पर्यटकीय स्थल बन्द याःगु दु।प्रभावित क्षेत्रया बासिन्दा व पर्यटकपिन्त सतर्क जुइत व सतक व मौसमी अवस्थाबारे सचेत जुयाच्वनेत इनाप याःगु दु।

पश्चिम बंगालया मुख्यमन्त्री ममता बनर्जीं आइतबाः बहनी आकस्मिक बैठक सःताः सोमवाः प्रभावित क्षेत्रया भ्रमण यायेगु घोषणा याःगु खः।बनर्जीं धाःगु दु, “स्थिति गम्भीर दु, भूटानय् निरन्तर वा वयाच्वंगुलिं उत्तर बंगालय् लःया क्वँय् क्वँय् जुयाच्वंगु दु। प्राकृतिक प्रकोपयात नियन्त्रणं पिनेया रुपय् वर्णन यासें बनर्जीं १२ घण्टाय् ३०० मिलिमिटर स्वयां अप्वः वा वःगुलिं कम्ती नं ७ थासय् चलः व खुसिबाः वःगु धाःगु दु।तच्वकं वा वःगुलिं उत्तर बंगालया जलपैगुडी, सिलिगुडी व कूच बिहार लिसेंया मेमेगु थासय् नं लिच्वः लाःगुलिं आपालं थासय् लः दुहां वःगु खः।

टेलिभिजनया किपाय् खुसि बाः वःगु, ताँ स्यंगु व लँपुत लः त्वपुया यंकूगु खनेदूगु दु।भारतया मौसम पूर्वानुमान महाशाखां दार्जिलिङ व कालिम्पोङ लिसेंया उपहिमालयन पश्चिम बंगालय् सोमवाःतक तच्वकं वा वइगु चेतावनी जारी याःगु दु। कूच बिहार व जलपैगुडीया निंतिं रेड अलर्ट जारी याःगु दुसा दार्जिलिङ जिल्लाया निंतिं सुन्तला रंगया अलर्ट जारी याःगु दु।

अष्ट्रेलिया व पपुवा न्युगिनीया नेतातय्सं सोमवाः ऐतिहासिक रक्षा सम्झौता याःगु दुसा थ्व सम्झौतायात कया चीनं थःपिनिन्त लक्ष्यया कथं काःगु दु।

अष्ट्रेलियाया प्रधानमन्त्री एन्थोनी अल्बानेस व पपुवा न्युगिनीया प्रधानमन्त्री जेम्स मारापें थ्व सम्झौतायात निगू देय्या रक्षा बल व सैनिक दथुइ अभूतपूर्व सहकार्य व एकीकरण सुनिश्चित जुइगु आपसी रक्षा सम्झौताया रुपय् वर्णन यानादीगु दु ।सन् १९५१ य् अमेरिका व न्युजिल्याण्डलिसे जूगु एन्गस सन्धि लिपा अष्ट्रेलियाया थ्व निक्वःगु गठबन्धनस्तरया सुरक्षा सम्झौता खः।थ्व पपुवा न्युगिनीया न्हापांगु थुज्वःगु सम्झौता खः । निगुलिं देय्या संसदं अनुमोदन यायेधुंकाः थ्व सम्झौता लागू जुइगु जूगु दु।प्रधानमन्त्री अल्बानिजया कथं अष्ट्रेलियाया दकलय् लिक्कया छिमेकी आः प्रमुख सुरक्षा साझेदार जुयाच्वंगु दु।

अष्ट्रेलियाया संसद भवनय् जूगु मंकाः पत्रकार सम्मेलनय् वय्कलं धयादी, “थुगु सन्धिइ एन्गस सन्धि थें हे आपसी प्रतिरक्षाया बाध्यता दुथ्याः, यदि झीगु गुगुं नं देय्यात सशस्त्र आक्रमणं आक्रमण यात धाःसा निगुलिं पक्षं मंकाः खतरायात पनेत ज्या यायेगु जुइ।” “झीगु निगू देसं अज्याःगु छुं नं ज्याखँय् संलग्न मजुइगु व थ्व सन्धि कार्यान्वयनय् सम्झौता जुइगु छुं नं सम्झौता मयायेगु सहमति याःगु दु।”

वंगु महिनाय् सन्धिया मू सिद्धान्तय् हस्ताक्षर यायेधुंकाः पपुवा न्युगिनीइ च्वंगु चिनियाँ दूतावासं छगू विज्ञप्ति जारी यासें थुज्वःगु सम्झौता विशेष प्रकृतिया जुइमज्यूगु व स्वंगूगु पक्षलिसेया सहकार्यय् पंगः जुइमज्यूगु धाःगु दु।दूतावासं सामाजिक संजालय् धाःगु दु, “थुकिं सुं नं स्वंगूगु पक्षयात लक्षित यायेमज्यू वा थःगु वैध अधिकार व स्वार्थयात कमजोर यायेमज्यू।”प्रधानमन्त्री मारापें धयादी, “थ्व सन्धिं पपुवा न्युगिनीया विदेश नीतिया सिद्धान्तयात उल्लंघन याइमखु, सकसितं मित्रता, सुंलिसे नं शत्रुता मखु। थ्व शत्रु दयेकेगु सम्झौता मखु, बरु मित्रता व पारदर्शिताया प्रतीक खः।मारापें धाःगु दु, “थ्व सन्धिं अष्ट्रेलियालिसेया जिमिगु सुरक्षा साझेदारीयात बल्लाकूगु दु, तर मेथाय् शत्रु दयेकेगु मनसाय मदु।”

लिपांगु दँय् अष्ट्रेलिया व अमेरिकां पपुवा न्युगिनीलिसे सैन्य सहकार्य विस्तार याःगु दु, गुकियात प्रशान्त महासागरय् चीनया अप्वयाच्वंगु प्रभावयात प्रतिकार यायेगु रणनीतिक कुतःया रुपय् कायेगु यानाच्वंगु दु ।पपुवा न्युगिनीया निंतिं थ्व छगू सन्तुलनया ज्या जुयाच्वंगु दु, छाय्धाःसा थ्व देसं चीनलिसे नं आर्थिक साझेदारी यायेगु कुतः याःगु दु । सन् २०२२ य् चीनं सोलोमन टापुलिसे सुरक्षा सम्झौता यायेधुंकाः अष्ट्रेलियां उगु क्षेत्रया टापु राष्ट्रलिसे स्वापू बल्लाकेगु निंतिं सक्रिय रुपं कुतः यानाच्वंगु दु।दक्षिण प्रशान्त महासागरय् अष्ट्रेलिया व न्युजिल्याण्ड बाहेक पपुवा न्युगिनी, फिजी व टोंगाय् जक थःगु हे सेना दु।

अष्ट्रेलियां नं थौंकन्हय् फिजीलिसे निगू पक्षीय रक्षा सम्झौताया निंतिं वार्ता यानाच्वंगु दु।सन् २०१९ निसें चीनया प्रभाव अप्वःगुलिं प्रशान्त महासागरया स्वंगू टापु देसं ताइवानपाखें कूटनीतिक मान्यता बेइजिङय् यंकूगु दु। अमेरिका लिसेंया सहयोगी राष्ट्रत फिजी, किरिबाती, सामोआ, सोलोमन आइल्याण्ड व वानुआतुइ प्रहरी तालिमया माध्यमं चीनया सुरक्षा प्रभाव अप्वयाच्वंगुलिं चिन्तित जुयाच्वंगु दु।