प्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीें कार्यान्वयन जूगु झीदँ लिपा संविधानया समीक्षा व मूल्याकंन जुइमाः धका धयादीगु दु।

कान्तिपुर कन्क्लेभ २०२४ या समापन सत्रया परिसंवादय् प्रधानमन्त्री ओलीें लोकतान्त्रिक व्यवस्था, गणतन्त्र व संघीयताया मुल मर्मय् च्वय् क्वय् जुइ मखु धका धयादीगु दु। देशय् स्थिरता, सुशासन व विकासया निति लागि वर्तमान सत्ता समीकरण जुगुलि थुकियात सार्थक दयकेगु जुइ धका धयादीसे वयकलं धयादीगु दु छु न दलया बहुमत मदुगु अवस्थाय् लोकतान्त्रिक व्यवस्थाया निति आन्दोलन याःगु मुख्य दल नेपाली काङ्ग्रेस व नेकपा (एमाले) दथुइ सहकार्य जूगु खः धका धयादीगु खः।

आः दँच्छि व च्यालालिपा थःम्हेसिया काङ्ग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवायात सत्ता हस्तान्तरण यायेगु जुइ धका धका वयकलं धयादीगु दु।राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीया सभापति रवि लामिछानेयात अनुसन्धानया झ्वलय् हिरासतय् काःगु बिषय न्यगु न्ह्यसलय् प्रधानमन्त्री ओलीं संसदीय समितिया प्रतिवेदन याःगु आधारय् ज्वंगुलि दोष व निर्दोषया फैसला अदालतं याःगु धका धयादीगु खः।

“जिं भ्रष्टाचार याये मखु व याके बिइमखु धका स्पष्ट दुु। गल्ती याइपिन्त कारबाही यायेगुलि मनूया ख्वा स्वये मखु।धयाच्वनागु हे दु।“ प्रधानमन्त्री ओलीं धयादीगु दु, “झीमिसं लोकतन्त्रया निति यक्को जेलनेल नया वयापि खः। देशय् ब्याक गेयर तया लिउने वने फइ मखु न्हुगु पुस्ताया नामय् पिहावइगु तथ्यहीन आधारय् ब्बः बिइगु ज्या बालागु खः। न्यायालयया ज्याय् दबाब व मखु प्रचारपाखे प्रभावित यायेगु ज्या बालागु खः।

येँ जिल्ला अदालतं पशुपतिनाथ विकास कोषया गौशाला धर्मशालाय् मारवाडी सेवा समितिया गुगुं नं कथंया हक मदुगु व्याख्या याःगु दु। मारवाडी समुदायं धर्मशालाय् थःपिनिगु मोहियानी हक दुगु दाबी याना वयाच्वंगु खः ।

अदालतं करारया शर्त पालना मयाःगु अवस्थाय् पशुपति विकास कोषं सम्झौता अन्त्य यायेफइगु फैसला नं याःगु दु। फैसलाया खण्ड २३, २४ व २५ य् मारवाडी सेवा समिति व पशुपति विकास कोष दथुइ ब्वलंगु विवादया विस्तृत व्याख्या याःगु दु।जिल्ला अदालतं मारवाडी सेवा समितिपाखे प्रमोद अग्रवालं दायर याःगु फिरादय् दाबी मगाःगु धासें खारेज जुइगु फैसला नं याःगु दु ।

फैसलाया पूर्ण पाठय् मारवाडी सेवा समितिं पशुपति क्षेत्र विकास कोष लिसे याःगु सम्झौताय् मोहियानी हक मदुगु खँ स्वीकार यायेधुंकूगु व थ्व स्वयां न्ह्यः सर्वोच्च अदालतं याःगु फैसलाय् नं थ्व विषय क्वःजीधुंकूगुलिं आः हाकनं उगु विवाद न्ह्यथने आवश्यक मदुगु खँ न्ह्यथनातःगु दु ।

धर्मशालाया ९ रोपनी स्वयां अप्वः जग्गा उपभोग याःगु बापत मारवाडी सेवा समितिं पशुपति विकास कोषयात दछिया ५१ हजार तका जक बाः पुला वयाच्वंगु खः। अदालतं उगु बाः नं युक्तिसंगत मजूगु फैसला याःगु दु ।

येँ जिल्ला अदालतया फैसलाविरुद्ध मारवाडी सेवा समितिं उच्च अदालत यलय् पुनरावेदन याइगु जूगु दु। जिल्ला अदालतया पूर्ण पाठ वयेवं समितिं पुनरावेदन यायेत्यंगु खः।

नमोबुद्ध नगरपालिका–११ स्थित ऐतिहासिक व पर्यटकीयस्थल नमोबुद्धय् जात्रा सुरु जूगु दु।उगु जात्रा बौद्ध धर्मावलम्बीतय्स नमोबुद्धय् मदुपिन्त लुमका ‘मत च्याकेगु’ याइ ।

कात्तिक शुक्ल पून्हि कुन्हु न्हिच्छि मत च्याकेगु  याइसा कन्ह्यः शनिवाः तक मेला जुइगु याइ। पुन्हिया दिं शान्तिया प्रतीक गौतमबुद्धया पूर्वजन्म ‘राजकुमार’ न देहत्याग याना धुँयात जीवन लःल्हागु कथं कायेगु याइ।

“किंवदन्ती कथं बुद्धं लुम्बिनीइ पुनर्जन्म कायेधुका जीवन त्याग याःगु भूमि, ‘नमोबुद्धाय नमः’ पाखे नमोबुद्ध नां जुगु धका धाइ। द्वापरयुगय् वहे राजकुमारया अस्थिपञ्जर गाडे याना चैत्य दयकूगु, जीवन त्याग याःगु थाय् पूजा यायेगु व मत च्याकेगु निति बौद्ध धर्मालम्बीपि वनेगु याइ”।

विशेषयाना तामाङ व नेवाः समुदायया धर्मावम्बी तयेगु मेला जुइ धका नमोबुद्धया मूल लामा गुरु कान्छा लामां धयादीगु दु। वयकःया कथं तत्कालीन पञ्चलादेश (पनौती राज्य)या जुजु व लानि सत्यवतीया स्वम्ह काय् पूर्वपाखे गन्धमान पर्वत (गुँ) सिकार म्हित्येगु झ्वलय् चिंधिकम्ह काय् राजकुमारया नय् पित्याना प्वाथय् दुम्ह धुँयात थःगु हि व म्हय् च्वंगु ला व हि नका थःम्हेसिया देहत्याग याना जीवन लःल्हागु खः।

यल महानगरं संस्कृति संरक्षण यानाच्वपि संस्कृति शिरोमणि, अनुसन्धानकर्ता नाप पुरातत्वविद् हरिराम जोशी व संस्कृतिविद्, अन्वेषक नाप वरिष्ठ साहित्यकार छत्रबहादुर कायस्थयात छगु ज्याझ्वः दथुइ हंगु दु।

वयकःपिँच ड्राइभर नाप सवारीसाधन, सुरक्षाया निति नगर प्रहरी, मोबाइल सेट न लःल्हागु खः। अथेहे वयकःपिन्त स्वास्थ्य उपचार यायेमाःसा दक्को खर्च तक यल महानगरपालिकां याइ धका नगरप्रमुख चिरीबाबु महर्जनं धयादीगु खः।

चिकुलाया इलय् निमोनियाया ‘भाइरस’ सक्रिय जुइगु जुया थुकिं बचे जुया च्वनेमाःगु चिकित्सकतय् सल्लाह दु। चिकुलां मस्तनिसें ज्याथः जिथिः तय्त तकं निमोनियाया संक्रमण यक्व जुइगु जुया सचेत जुइत सल्लाह ब्यूगु खः।

वंगु छुँ दँ न्ह्यवं तक स्वनिगःपिने बिस्कं सेवाया मदुगु जुया ल्वगित येँय् वयेमाः । आः वया बिस्कं सेवा स्वनिगः पिने नं थ्यने धुंकूगुलिं निमोनियाया हुनिं अकालं ज्यान वनीगु म्हो जूगु दु। चितवन मेडिकल कलेज शिक्षण अस्पतालय् सेवा बिया च्वनादिम्ह प्रा.डा. शीतल अधिकारीं ख्वाउँगु मौसमय् मेमेगु ई सिबें अप्वः निमोनिया जुइगु खँ कनादिल। वय्कःया कथं, “ख्वाउँगुलिं याना निमोनिया जुइगु सिबें नं ख्वाँउगु लकसया हुनिं निमोनिया जुइ फुइ। इन्फ्लुएन्जा भाइरस ख्वाउँगुलिइ सक्रिय जुइगु जुया निमोनिया जुइगु सम्भावना यक्व दइ।”

सेखँ, मुसु, ज्वर वयेसातकि मनूतय्सं निमोनिया जुल धायेगु याःसां थ्व निमोनिया मखूगु वय्कःया धापू दु। वय्कलं धयादिल, “निमोनिया साधारण कथं एक्स–रे याना स्वयेबलय् स्वँँय् तुयूगु दाग खने दःसा व निमोनिया खः।” निमोनिया स्वँय् जुइगु छगू कथंया संक्रमण खः धयादिसें वय्कलं कोभिडया इलय् भाइरसं निमोनिया बढेयाःगु कनादिल। सामान्यतया यक्वसित जुइगु इन्फ्लुएन्जा भाइरसं याना निमोनिया जुइगु व मेमेगु ब्याक्टेरियाया हुनिं नं निमोनिया जुइगु वय्कलं कनादिल। वय्कया कथं, “चिनिल्वय् कःघाय् मफुपिं व ल्वय्नाप ल्वायेगु क्षमता म्होपिंत बाहेक फंगस (ढुसी)नं निमोनिया याइ ।”

स्वँय् संक्रमण जुइधुंका मुसु वइगु, ज्वरो वइगु व छाती स्याइगु जुइ। साधारण भासं निमोनिया धयागु स्वँँ पाकेजुइगु खः धका धयादिसें वय्कलं धयादिल, “स्वँया छगू ब्व व पूवंक हे पाके जुइगु व थुकिया जःखः लः मुनिगु अले वहे इन्फेक्टेड जुल धाःसा न्हि दाइगु थें जुइ।” निमोनिया निगु कथंया दु। ब्याक्टेरियल निमोनिया अथे धयागु भाइरस निमोनिया या इलय् हे वासः यायेफःसा थुकिया खास हे दागत खनेदइ मखु। छुं छुं निमोनिया गथे कि कोभिड निमोनिया लनेधुंका नं स्वँय् दाग खने दयाच्वनिगु वय्कलं धयादिल। इलय् हे वासः यायेफत वा मेमेगु छुं जटिल न्हि दाइगु मजुल धाःसा साधारणकथं निमोनिया लना वनिगु ल्वय् खः।

वय्कलं धयादिल, “ल्वय् नापं ल्वाय्गु क्षमता, इलय् हे सही एन्टिबायोटिकया छ्यला व ल्वगिया सुसाःकुसाः गुजागु जूगु दु, थुजागु खं निमोनिया लनी कि मलनी धैगु खँ सि दइ।” साधारण कथं निमोनिया ब्वलनीगु हुनिं धयागु भाइरस व ब्याक्टेरिया हे मू खः। अप्वःयाना ल्वगियात इन्फ्लुएन्जा, कोभिड व सासः ल्हायेगुलि लिच्वः लाकीगु भाइरसं हे खः। अथेहे ब्याक्टेरियाया हुनिं जुइगु निमोनिया साधारण स्ट्रेप्टोकोकस निमोनिया खः। थ्व अप्वःयाना हुलमुलय् वने बले जुइगु निमोनिया खः। निमोनियापाखें बचे जुइत हुलमुलय् वनेबले मास्क छ्यलेगु, सेखँ चापिं मनूतय् न्ह्यःने मवनेगु, मुसु तयेबले, हाछ्यूँ यायेबले थ्व पुनिगु जुया कोभिडया इलय् नालागु मापदण्डत नालेमाःगु खँ वय्कलं तनादिल।

आः निमोनियाया भ्याक्सिन नं काये दयेधुंकूगु खँ वय्कलं धयादिल। इलय् हे वासः याये फःसा अप्वःयाना निमोनिया लना वनी। ल्वय् नाप ल्वायेगु क्षमता म्हो जूगु अवस्थाय् अप्वःसित लंके थाकुइ । करिब १० प्रतिशतयात लंके थाकुइगु खँ वय्कलं धयादिल। वय्कया कथं, “लः यक्व मुंगु दु, निमोनिया तःधँ व गबलेँ गबलेँ खै पिहावये मफया जूगु निमोनिया खःसा व तसकं जटिल हे जुइ।”