न्ह्यने थ्यंकावःगु प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनयात तातुना कञ्चनपुरया गुंगूलिं स्थानीय तगिंमय् सोमबाः निसें मतदाता शिक्षाया निंतिं स्वयंसेवकतय्त छेँखापत्तिकं छ्वःगु दु।

जिल्लाया स्वंगूलिं निर्वाचन क्षेत्रया ९२ गूलिं वडाय् स्वयंसेवकत खटे जूगु दु। जिल्ला निर्वाचन ज्याकुथि कञ्चनपुरया सुचं अधिकारी भानबहादुर महराया कथं मतदाता शिक्षाया निंतिं बालविकास केन्द्रया सहजकर्तापिंत जिम्मेवारी ब्यूगु दु। न्हापा न्हापाया निर्वाचनय् मतदाता शिक्षाय् दुथ्यापिं व अनुभवी सहजकर्तायात हे न्ह्यपलाखय् तयाः ल्ययाः परिचालन यानागु वय्कलं धयादिल।

निर्वाचन ज्याकुथिं गुंगूलिं स्थानीय तगिंमय् छम्ह÷छम्ह समन्वयकर्ताया व्यवस्था याःगु दु। वय्कःपिं पाखें वडाय् स्वयंसेवक परिचालन यायेगु व्यवस्था यानातःगु दु। निर्वाचनय् बदर मतया ल्याः म्हो यानाः सदर मतया ल्याः अप्वयेकेगु तातुना ‘शून्य बदर मत’ या आज्जु तयाः थ्व अभियान न्ह्याकूगु सुचं अधिकारी महरां धयादिल।

छेँ छेँय् वनीपिं स्वयंसेवकं नमुना मतपत्र छ्यलाः मत सङ्केत यायेगु खःगु पहः, मतपत्र लथ्यायेगु विधि व गोप्य मतदानया महत्वया बारेय् मतदातायात प्रयोगात्मक जानकारी बिइगु जूगु दु। विशेष यानाः न्हापांगुखुसी मतदान यायेत न्हूपिं युवा मतदातायात थ्व अभियानं मतदान प्रक्रिया थुइकेत थप ग्वाहालि जुइगु विश्वास याना तःगु दु। जिल्लाया स्वंगूलिं निर्वाचन क्षेत्रय् यानाः स्वंगू लख झिंप्यद्वः व ३८५ म्ह मतदाता दु।

पेट्रोलियम पदार्थया भाः समायोजन जूगु दु। नेपाल आयल निगमं थौनिसें लागू जुइगु यानाः पेट्रोल, डिजल व मचिकंया भाः समायोजन याःगु खः।

निगमया कथं पेट्रोल लिटरय् छतका, डिजल व मचिकं लिटरय् स्वतका भाः थहांवंगु दु। समायोजन जूगु भाः कथं स्वनिगः, पोखरा व दिपायलय् पेट्रोलया भाः लिटरं १५६ तका थ्यंगु दु।

अथे हे, सुर्खेत व दाङय् धाःसा लिटरया १५५ तका क्वःछ्यूगु द । चारआली, विराटनगर, अमलेखगञ्ज, भलवारी, नेपालगञ्ज, धनगढी व वीरगञ्जय् पेट्रोलया भाः लिटरया १५३.५० तका कायम जूगु दु।

मचिकंया भाः लिटरया १४२ कायम जूगु निगमं धाःगु दु।

प्रतिनिधिसभा सदस्य निर्वाचनया निंतिं थनिनिसें औपचारिक कथं प्रचार–प्रसार याये दइगु जूगु दु।मतदान जुइगु दिं सिबें १५न्हु न्ह्यःनिसें जक निर्वाचन प्रचारप्रसार अन्तर्गत जुलुस, आमसभा, कोणसभा यायेगु व सञ्चारमाध्यमय् थःगु निर्वाचन सम्बन्धी सामग्री प्रकाशन लिसें प्रसारण याये फइगु व्यवस्था दु।

वहे व्यवस्था कथं, थनिनिसें थ्वहे फागुन १८ गते चान्हय् १२ बजे तक राजनीतिक दल लिसें उम्मेदवारपिंसं निर्वाचन प्रचार–प्रसार याये फइगु जूगु दु। निर्वाचनया निष्ठायात उच्च प्राथमिकताय् तयाः दल लिसें उम्मेदवार नापनापं मेमेपिं सरोकारवाला सकस्यां निर्वाचन आचारसंहिताया पूवंकं पालना यानाः निर्वाचन प्रचार–प्रसार याये फइगु धयातःगु दु। वहे व्यवस्था दुने च्वनाः राजनीतिक दलया उम्मेदवारं औपचारिक कथं मतदाताया न्ह्यने मत फ्वने दइगु जूगु दु। आयोगं आचारसंहिता कार्यान्वयन लिसें अनुगमनय् थीथी संयन्त्र परिचालन यानाच्वंगु दु।

राजनीतिक दल लिसें उम्मेदवारपिंत आचारसंहिता हाचां गाःगु बारे पौ छ्वयाः न्यनेगु, कानुनी कारबाहीया निंतिं न्ह्याः वनेमाःगु अवस्था मवयेमा धकाः ध्वाथुइकूगु दु।आचारसंहिता राजनीतिक दल लिसें सरोकारवाला पक्षतनाप तब्याकं विचार–विमर्श यानाः छ्यलाबुलाय् हःगु आयोगं लुमंका ब्यूगु दु। आचारसंहिताया पूवंकं परिपालना याये धकाः सकलें राजनीतिक दलतय्सं प्रतिबद्धता प्वंकूगु दु।आचारसंहिता हाचां गाःगु घटनाय् आयोगं शून्य सहनशीलता नीति नाला काःगु कार्यवाहक प्रमुख निर्वाचन आयुक्त रामप्रसाद भण्डारीं धयादिल।\

हाचां गाइम्हेसित आयोगं स्पष्टीकरण न्यनेगु व हाचां गाःगु दसि लिसें अवस्था स्वयाः सचेत, दण्डजरिवाना लिसें उम्मेदवारी खारेजी तक नं जुइफइगु कानुनी व्यवस्था दु।अथे हे, दल वउम्मेदवारं क्वःछिनातःगु मापदण्डया लिधंसाय् पत्रपत्रिकाया नापनापं ‘अनलाइन’ सञ्चारमाध्यमय् नापं विज्ञापन पाखें प्रचारप्रसार याये दइगु दु। निर्वाचन प्रचारप्रसारया निंतिं आमसभा, कोणसभा यायेबलय् दबूया तयारीया निंतिं जूगु खर्चया विवरण सम्बन्धित उम्मेदवारं थःम्हेस्यां हे बाय् प्रतिनिधि पाखें निर्वाचन ज्याकुथिइ न्ह्यब्वयेमालीगु जूगु दु।

निर्वाचनया इलय् छुं नं दल बाय् उम्मेदवारविरुद्ध लिसें निर्वाचनयात अःखः लिच्वः लाकेगु तातुना सामाजिक सञ्जाल लिसें अनलाइन माध्यम पाखें बाय् सङ्गठित कथं थःपिनिगु राजनीतिक स्वार्थया निंतिं न्यंकीगु यइपुइसे च्वंगु सुचं, दुष्प्रचार व द्वेषपूर्ण अभिव्यक्ति बिइ मदइगु नापं आयोगं धाःगु दु।

प्रेस चौतारी नेपालया केन्द्रीय अध्यक्ष गणेश पाण्डें प्रेस चौतारीया केन्द्रीय निर्वाचन आयोग सदस्य नाप नेपाल पत्रकार महासंघ गण्डकी प्रदेश सदस्य जनक श्रेष्ठया अजि मदुलि बिचाः हाय्कूगु दु।

प्रेस चौतारी गण्डकी प्रदेशया महासचिव आश गुरुङ, पूर्व केन्द्रीय सदस्य किसान संगीत नेपाली, पूर्व जिल्ला अध्यक्ष कृष्ण आलेपिन्स बेसीशहर नगरपालिका ८ य् वना बिचाः हाय्कूगु खः।

येँ महानगरपालिकां मस्तय्गु निरोगात्मक स्वास्थ्य शिक्षा प्रवद्र्धन यायेत विद्यालयय् साना डाक्टर ज्याझ्वः सञ्चालन यायेत्यंगु दु। थुकिया प्रारम्भ प्यगू सामुदायिक विद्यालयय् नमूना ज्याझ्वःपाखें जुइगु येँमपां जानकारी ब्यूगु खः।

येँमपा स्वास्थ्य विभागया मेडिकल अधिकृत डा दिवश न्यौपानें धयादिल, “थ्व ज्याझ्वलय् व्यक्तिगत सुचुकुचु व स्वच्छता, पोषण, जीवनशैली व पुनी मखूगु ल्वय्, पुनीगु ल्वय् व एन्टिमाइक्रोवियल रेसिस्टेन्स, प्राथमिक उपचार व सुरक्षा लिसें मानसिक स्वास्थ्य व नेतृत्व यानाः न्यागू विषयय् प्रशिक्षण बिइ।” नापं ब्वनिपिं मस्तय् दथुइ थवंथः सिकाइ, प्रयोगात्मक व भूमिका म्हितेगु, अभिलेख व अनुगमन सिकाइया मुख्य विधि खः।

पाठ्यक्रमय् आधारित स्वलाया तालिम बिइधुंकाः ल्यंदनिगु ९ला विद्यार्थीतय्त समूहगत रूपं निरोगात्मक स्वास्थ्य प्रवद्र्धनया ज्याझ्वः सञ्चालन याके बिइ। छगू स्वास्थ्य क्लबय् १५ म्हंनिसें २० म्हतक छात्रछात्रा तइ । ज्याझ्वःया बारे कार्यवाहक प्रमुख सुनिता डङ्गोलं, स्वास्थ्य सचेतना अभिवृद्धि यायेत व मस्तय् दथुइ सहसिकाइया निंतिं थ्व विधि पाय्छि जुइगु जानकारी बियादिल । वय्कलं अधिकारीयात धयादिल, “विद्यालयय् ज्याझ्वः यंकीबलय् कार्यान्वयन याइपिंसं बोझ तायेकीकथं यंकेमज्यू।

न्ह्याथें यानाः नं कार्यान्वयनय् वनेमाः धइगु तत्परता थनेमाः। अले जक ज्याझ्वः दिगो व प्रभावकारी जुइ। थुकिया लिच्वः लिबाक्क खनेदइ। तर, सकारात्मक जुइ।”विद्यालयय् किशोरकिशोरी यौन व प्रजनन स्वास्थ्य सम्बन्धी ज्याझ्वः नं मालाच्वंगु दु। शिक्षा व स्वास्थ्य समितिया कजि चिनीकाजी महर्जनं धयादिल, “सामुदायिक विद्यालयया विद्यार्थीतय्त सकारात्मक प्रतिस्पर्धाया निंतिं आत्मविश्वाशयुक्त दयेकेमाली।

थुकिया निंतिं सफूमुक्त शुक्रबाःया ज्याझ्वः दुनेया ज्याझ्वःया प्रभावकारी सिकाइया निंतिं थप मिहनेत यायेमाली।” कार्यशालाय् स्वास्थ्य विभागया प्रमुख दीपककुमार केसीं नमूना ज्याझ्वलं वःगु पृष्ठपोषणया आधारय् बृहत ज्याझ्वः तर्जुमा यायेगु धयादिल। “सम्भवतः थ्व ज्याझ्वः विद्यालयय् न्हापांगु जुइमाः । थुकियात लिच्वः बिइगु दयेकायंके,” वय्कलं धयादिल।

शिक्षा अधिकृत केशव ज्ञवालीं विद्यालय व्यवस्थापन समिति, प्रधानाध्यापक व शिक्षकतय्त ज्याझ्वःया पक्ष थुइके फःसा जक कार्यान्वयनय् अःपुइ धयादिल।विद्यालयय् ब्वनाच्वंपिं छात्रछात्रातय्त स्वास्थ्यया विषयय् प्रशिक्षित यानाः स्वास्थ्य दूतकथं विकास यायेगु ज्याझ्वःयात साना डाक्टर नां ब्यूगु खः। विद्यार्थी, छेँजःपिं व समुदायय् स्वास्थ्य सचेतना थनेगु ज्याझ्वःया आज्जु खः।