राष्ट्रपति रामचन्द्र पौडेलं अपाङ्गता जूपिं नागरिकया संवैधानिक नापं कानुनी प्रावधानतय्गु प्रभावकारी कार्यान्वयन यायेमाःगुलिइ बः बियादीगु दु।

अपाङ्गता जूपिनिगु ३४ क्वःगु अन्तर्राष्ट्रिय दिवसाया लसताय् थौं स्वदेश नापं विदेशय् च्वनादीपिं सकल तता केँहे व दाजुकिजाया सुख, शान्ति, समृद्धि व भिंउसाँय्या कामना यानादिसें वय्कलं शिक्षा, स्वास्थ्य व लजगाःया ह्वःताःपाखें तापानाच्वंपिं अपाङ्गता जूपिं नागरिकतय्गु म्हसिकाः राज्यपाखें बिइगु फुक्कं कथंया सुविधा व ह्वताःया समान पहुँच थ्यंकेमाः धयादिल।

वय्कलं धयादिल, “नेपाःया संविधानं अपाङ्गता जूपिं नागरिकयात थीथी म्हसिकालिसें मर्यादा व आत्मसम्मान कथं जीवन म्हयेगु व सार्वजनिक सेवा लिसें सुविधाय् समान पहुँचया हक सुनिश्चित यानातःगु दु, संविधानं समानुपातिक, समावेशी व सहभागिता मूलक सिद्धान्तया लिधंसाय् समान, समृद्ध व न्यायपूर्ण समाजया निर्माण याइगु अपेक्षा याःगु दु। अपाङ्गताया लिधंसाय् याइगु फुक्क कथंया विभेदयात निषेध यासें वय्कःपिंत समान व अर्थपूर्ण कथं मानवीय सहभागिता याकेगु आज्जु संविधानं तयातःगु दु।”

अपाङ्गता जूपिंत ज्याकुथि, ब्वनेकुथि, सार्वजनिक सवारी, सतक, पार्क, सरकारी व सार्वजनिक नापनापं निजी संरचनाय् उमिगु आवश्यकता कथं मैत्रीपूर्ण भौतिक संरचना नापं मेमेगु माःगु कथं लकस तयार यानाः माःगु सुविधा बिइगु थौंया आवश्यकता जूगु राष्ट्रपति पौडेलया धापू दु।वय्कलं धयादीगु दु, “अपाङ्गता जूपिं नागरिकप्रति समाजय् दयाच्वंगु नकारात्मक भावनाय् ह्यूपाः हयाः समावेशिता, समानता, मानवअधिकार पहुँचयोग्य वातावरण नापं भेदभावविहीन समाजया निर्माण यासें अपाङ्गता जूपिनिगु न्यायपूर्ण सहभागिता सुनिश्चित यायेत सरकार, छेँजः, समाज नापं सङ्घसंस्थापिनिगु याकःचिगु बाय् मंकाः भूमिका तब्याकेत थ्व दिवसं थप बल बिइग जिं विश्वास कयागु दु।

अपाङ्गता जूपिं नागरिपिनिगु हकअधिकार प्रवद्र्धनया निंतिं संयुक्त राष्ट्रसङ्घया पहलय् सन् १९९२ निसें दँय्दसं डिसेम्बर ३ तारिकया दिं हलिंन्यंकं अपाङ्गता जूपिनिगु अन्तरराष्ट्रिय दिवस न्यायेकेगु यानाहःगु खः। थुगुसी ‘अपाङ्गता समावेशी समाजया प्रवद्र्धन ः सामाजिक उन्नतिया संवद्र्धन’ धइगु राष्ट्रिय नारा ज्वनाः नेपालय् नं थीथी ज्याझ्वःत ग्वसाः ग्वयाः थ्व दिवस न्यायेकेत्यंगु दु।

ललितपुर महानगरपालिका ८ वडाया ग्वाहालिइ यलमुल मिसा पुचः, यलमुलं ग्वसाः ग्वःगु १५ न्हुया उद्घोष तालिम क्वचाल । थुगु तालिमया समापन समारोह व दसिपौ लःल्हाना ज्याझ्वःया मूपाहां वडा नायः बाबुरत्न महर्जनं तालिमं चूलाःगु उपलब्धिं थः अतिकं उत्साहित जूगु कनादिल । वडा सदस्यपिं लक्ष्मी महर्जन, पुनाल महर्जन, विमला महर्जनपिं विशेष पाहांकथं उपस्थिति दुगु थुगु ज्याझ्वः यलमुल मिसा पुचःया नायः लक्ष्मीदेवी डंगोलया सभानायःसुइ जूगु खः । ज्याझ्वलय् न्वचु कला, उद्घोषणनापं ज्याझ्वःया ब्यवस्थापन विषयय् स्यनादीम्ह संचारकःमि, संगीतकःमि व ज्याझ्वः न्ह्याकामि सुरजवीर बज्राचार्ययात हनापौ देछाःगु जुलसा स्यनामि बज्राचार्य व मूपाहां वडा नायः भाजु महर्जनयात लुमन्ति चिं नं देछाःगु जुल । स्यनामि बज्राचार्यं थःगु न्वचु तयेगु झ्वलय् तालिम कयादीपिनिगु ज्यां थः अतिकं लयतायागु खँ कँसे सदां स्यनामिकथं तिबः बियाच्वनेगु खँ तयादिल । 

ज्याझ्वलय् पाहांपिं वडा दुजः पुनाल महर्जन, यलमुल टोल विकास संस्थाया नायः सानुकाजी महर्जन, यलमुल मंकाः खलः ब्यवस्थापन समितिया नायः शंकरदास महर्जन, पुचःया निवर्तमान नायः सरीता महर्जनं भिंतुना न्वचु तयादीगु खः । 

पुचःया छ्याञ्जे रत्नकेशरी महर्जननाप रत्नमान महर्जनं न्ह्याकादीगु, पुचःया दांभरी वीणा महर्जनं लसकुस यानादीगु व रविना महर्जनं सुभाय् न्वचु तयादीगु थुगु ज्याझ्वलय् तालिमय् ब्वति कयादीपिंपाखें मिना महर्जन, नविन महर्जन, रितिशा महर्जन, एलिसा महर्जन, रचना महर्जनपिन्सं तालिमं वःगु ह्यूपाया खँ तसें थःगु अनुभव न्वचु तयादीगु खः । 

 

नेपाल ललितकला प्रज्ञा–प्रतिष्ठानया ग्वसालय् व येँ महानगरपालिकाया सहकार्यय् वंगु ‘नेवाः लोककला अन्तक्र्रिया व यःमरिया द्यःमरि कला कार्यशाला’ जुल। ज्याझ्वलय् प्रतिष्ठानया कुलपति नारदमणि हार्तम्छाली व संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयया संस्कृति महाशाखा प्रमुख सहसचिव डा. सुरेश श्रेष्ठं उलेज्या यानादीगु खः।

ज्याझ्वलय् प्रतिष्ठानया कुलपति नारदमणि हार्तम्छालीं थ्व ज्याझ्वलं पहिचान व कला जागरणया खँ ल्ह्वंगु खँ धयादिल । वय्कलं कार्यशालाय् ब्वतिकाःपिंसं संस्कृतियात कलाया बिम्वीकरण यानाः क्यंगु कला महत्वपूर्ण जूगु खँ धयादिल। संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयया संस्कृति महाशाखा प्रमुख सहसचिव डा. सुरेश सुरस श्रेष्ठं नेपालय् यःमरि थुजाःगु थीथी अभौतिक सांस्कृतिक सम्पदा सुलाच्वंगु व उकियात संरक्षण यायेमाःगुली बः बियादिल।

प्रतिष्ठानया सदस्य सचिव देवेन्द्रकुमार काफ्ले ‘थुम्केलीं’ नेवाः समुदायया म्हसीका क्वबुयाच्वंगु यःमरी लगायतया लोककलाया संरक्षण, प्रवर्धन व पुस्तान्तरण यायेमाः धयादिल। प्रतिष्ठानया वास्तुकला तथा लोककला विभाग प्रमुख प्रदीप अधिकारीं लोककला, संस्कृतिया संरक्षण व पुस्तान्तरणया ताःतुनाः थ्व ज्याझ्वःया ग्वसाः ग्वःगु खँ कनादिल।

वय्कलं लिपा लिपा नं थुजाःगु ज्याझ्वः यायेगु ग्वसाः दुगु खँ धयादिल।ज्याझ्वलय् त्रिभुवन विश्वविद्यालय नेपालभाषा केन्द्रीय विभागया सहप्राध्यापक डा. राजनलाल जोशीं ‘यःमरिः कलाकारिताया प्रारम्भ’ विषयक ज्यापौ न्ह्यब्वयादीगु खः । कार्यपत्रय् कलाकार तथा कार्यक्रम संयोजक मनरा प्रजापतिं टिप्पणी यानादिल।

कार्यक्रमय् प्रशिक्षण रूपमा सुमन महर्जनं बियादीगु खः । कलाकार सम्झना राजभण्डारीं यःमरि कलाया बारे थःगु अनुभव कनादिल। कार्यशालाय् ब्वनेकुथी ब्वंकीपिं नेपालभाषाया ८० म्ह शिक्षकपिसं ब्वति काःगु खः।

सरकारं प्रेस काउन्सिलया अध्यक्षय् वरिष्ठ अधिवक्ता डा. कुमार आचार्ययात मनोनीत यायेगु निर्णय याःगु दु। मन्त्रिपरिषद थौ सोमवाः च्वंगु बैठकं नेपाल मेलमिलाप परिषदया विज्ञ कथं ज्या यानाच्वम्ह आचार्ययात नियुक्त यायेगु निर्णय याःगु खः।

थ्व स्वया न्ह्यः मेलमिलाप परिषदय् स्वदँ तक दुजः जुया ज्या यानाच्वम्ह खः। २०४० सालमा अधिवक्ता जुया २०६९ सालय् वरिष्ठ अधिवक्ता जुगु खः। नेपाल बारया उपाध्यक्ष तक जुयादीम्ह आचार्य २०५१ सालय् बार काउन्सिलया कार्यकारी समितिइ च्वना ज्या याये धुकुम्ह खः।

पुरातत्व विभागं कुमारी छेँपाखें थ्यंमथ्यं नीन्यादँ न्ह्यः खुयायंकूगु पुरातात्विक तोरण बेलायतं नेपाः लितहःगु दु। विभागं स्वदेशी व विदेशी सम्पदा अभियन्तातय् नाप समन्वय यानाः उगु तोरण लित हःगु खः।

मल्लकालीन इलय् निर्माण जूगु उगु सम्पदा विसं २०५७ लय् कुमारी छेँ नं खुया यंकूगु खः। बेलायतया सङ्ग्रहालय लुइ धुंकाः नेपाल सरकार, थीथी सङ्घसंस्था व विद्वान्पिनिगु मंकाः ज्याय् नेपाः लित हयाः हाकनं वहे थासय् प्रतिस्थापन याःगु खः। प्रतिस्थापन न्ह्यः राष्ट्रिय सङ्ग्रहालय तयातःगु खः।

अन्तरराष्ट्रिय कानुन कथं छुं नं देय्या सम्पदा हलिंया मेगु देसय् दुसा माःगु कानुनी प्रकृया पूवंकाः सम्बन्धित देय्यात लित बिइमाःगु प्रावधानया कथं थ्व सम्पदा हयागु धकाः पुरातत्व विभागया अधिकृत सरिता सुवेदीं धयादिल। वय्कःया कथं नेपालं खुयाः यंकूगु थीथी मूर्तित, कलावस्तु, सम्पदा हलिंया छुं नं देसय् दूगु धइगु सुचं वःसा लित हयेगु निंतिं प्रकृया न्ह्याकेगु यानाच्वंगु दु।

थीथी देय्या सङ्ग्रहालय, लिलामी छेँ व निजी सङ्ग्रहालाय थ्यंगु सम्पदा लित हयेबले सम्बन्धित देसं ढुवानी खर्च फयाकाइगु व्यवस्था दु। अन्तरराष्ट्रिय तगिंमय् च्वनाच्वंपिं नेपाली समुदाय, सम्पदा क्षेत्रय् क्रियाशिल सङ्घसंस्थातय् नापंया ग्वाहालि यानाः वयाच्वंगु दु।स्वनिगलय् मध्यकालीन इलय् निर्माण जूगु काष्ठकला, मूतिकला, प्रस्तरकला, वास्तुकलाया नमूना विशेष यानाः थीथी देगलय् छायेपिया तःगु दु।

थुकिं तत्कालीन समाजया कला शैली निर्माणया अवस्था अध्ययनय् ग्वाहालि जुइगु यानाच्वंगु दु। कला क्षेत्रया विकासय् गर्व यायेबहःगु इतिहास क्वबिना च्वंगु सम्पदा संरक्षणं मुक्कं राष्ट्रया गौरब तब्याकूगु अधिकृत सुवेदीं धयादिल।